یائسگی زودرس؛ علت، علائم و درمان

در اوایل یائسگی، تخمدان‌ها تولید سطوح طبیعی استروژن را متوقف می‌کنند. تعدادی توضیح برای این موضوع وجود دارد، ممکن است به علت کاهش تعداد فولیکول‌ها در هنگام  تولید یا افزایش میزان نابودی فولیکول‌ها باشد، یا به زبانی ساده‌تر این که آنها به درستی عمل نمی‌کنند. به علت کاهش استروژن، زنان مبتلا به یائسگی زودرس به طور قابل ملاحظه‌ای در معرض افزایش خطر ابتلا به پوکی استخوان (نازک شدن استخوان)، بیماری قلبی عروقی و احتمالا زوال عقل هستند. شایان ذکر است که در حالی که عوارض مهمی در یائسگی زودرس وجود دارد، خطر ابتلا به سرطان‌های حساس به استروژن مانند سرطان سینه را کاهش می‌دهد.

یائسگی زودرس می‌تواند چیزی باشد که مواجه شدن با آن برای افراد دشوار است. تاثیر یائسگی زودرس تنها فیزیکی نیست. متخصص زنان و زایمان می‌تواند به شما برای مشخص کردن علائم یائسگی زودرس کمک کند. پزشک باید در طول سال‌ها شما را برای دوباره ارزیابی کردن نیازهای سلامتی شما از جمله بررسی داروهایتان ملاقات کند. علائم و خطرات بهداشتی یائسگی زودرس و همچنین مشکلات عاطفی که ممکن است از آن ناشی شوند، می‌توانند با روش‌هایی مشابه مواردی که برای یائسگی طبیعی استفاده می‌شود، مهار شوند. زنان مبتلا به ناباروری که در شرف یائسگی زودرس هستند ممکن است بخواهند در مورد گزینه‌هایشان با متخصص زنان و زایمان گفتگو کنند. جهت دریافت مشاوره و یا رزرو نوبت با متخصص زنان و زایمان تماس بگیرید.

دلایل


یائسگی زودرس می‌تواند خودش رخ دهد یا می‌تواند ناشی از درمان‌های پزشکی خاص باشد، هرچند علت یائسگی زودرس ناشناخته است.

ژنتیک

اگر علت پزشکی آشکاری برای یائسگی زودرس وجود نداشته باشد، علت احتمالا ژنتیکی است. سن زن در شروع یائسگی احتمالا ارثی است. دانستن اینکه چه زمانی یائسگی مادر شروع شده است، می‌تواند سرنخ‌های در مورد اینکه خود زن چه زمانی به یائسگی می‌رسد ارائه دهد.

اختلالات ژنتیکی

برخی از نقایص کروموزومی می‌توانند منجر به یائسگی زودرس شوند. برای مثال، سندرم ترنر شامل متولد شدن با کروموزوم ناقص است. زنان مبتلا به سندرم ترنر دارای تخمدان‌هایی هستند که به درستی عمل نمی‌کنند. این امر اغلب باعث می‌شود تا آنها به دوره یائسگی زودرس برسند. سایر اختلالات کروموزومی نیز ممکن است منجر به یائسگی زودرس شوند. این اختلالات عبارتند از اختلالات غدد جنسی خالص. در این شرایط، تخمدان‌ها کار نمی‌کنند. در عوض پریودها و خصوصیات ثانویه جنسی باید با درمان‌های جایگزینی هورمون معمولا در دوران نوجوانی مجهز شوند. تریزومی ۱۳ و ۱۸ عارضه‌های هستند که در آن جفت ۱۳ و ۱۸ کروموزوم‌ها دارای یک کروموزوم اضافی هستند. این عارضه‌ها همچنین می‌توانند منجر به یائسگی زودرس شوند. این عارضه‌ها معمولا علاوه بر ناباروری باعث مشکلات شدید رشد می‌شوند.

یائسگی ایجاد شده در اثر جراحی

جراحی حذف هر دو تخمدان، که اوفورکتومی دو طرفه نیز نامیده می‌شود، فورا باعث ایجاد یائسگی می‌شود. پس از عمل جراحی پریود زن متوقف خواهد شد و هورمون‌های او به سرعت کاهش می‌یابند. او ممکن است بلافاصله علائم یائسگی قوی داشته باشد، مانند گرگرفتگی و میل جنسی کاهش یافته. برخی از زنان که هیسترکتومی دارند و رحم را برداشته‌اند، می‌توانند تخمدان‌ها را نگه دارند. زنان ممکن است فورا وارد یائسگی نشوند زیرا تخمدان‌هایشان به تولید هورمون‌ها ادامه می‌دهند. اما به دلیل اینکه رحمشان برداشته شده است، دیگر پریود نمی‌شوند و نمی‌توانند باردار شوند. ممکن است گرگرفتگی داشته باشند زیرا جراحی بعضی اوقات ممکن است بر خون رسانی به تخمدان تأثیر بگذارد. بعدها، آنها ممکن است یک یا دو سال پیش از آنکه انتظار می‌رود، یائسگی طبیعی داشته باشند.

اختلالات خود ایمنی

تیروئیدیت اختلال خود ایمنی (التهاب غده تیروئید) با یائسگی تخمدان مرتبط است. بیماری آدیسون نیز همین شرایط را دارد که در این بیماری غدد ادرنال به اندازه کافی هورمون تولید نمی‌کنند. در هر یک از این بیماری‌ها، این احتمال وجود دارد که سیستم ایمنی بدن شروع به حمله به فولیکول‌های موجود در تخمدان‌ها کند که کیسه‌های کوچکی هستند که در آنجا تخم‌ها رشد می‌کنند و در نتیجه در عملکرد آنها اختلال ایجاد می‌کند.

شیمی درمانی یا پرتو درمانی

همانند سموم زیست محیطی، این درمان‌های سرطانی می‌تواند به مواد ژنتیکی در سلول‌های تخمدان آسیب برسانند. اما آسیب به عوامل مختلفی نظیر نوع دارو و دوز تابش، سن زن در زمان درمان و ناحیه بدن او که تحت تابش قرار می‌گیرد بستگی دارد. برخی از زنان ممکن است تا چندین سال پس از درمان سرطان، مبتلا به یائسگی تخمدان نشوند و برخی زنان هرگز مبتلا به این بیماری نخواهند شد.

سیگار کشیدن یا قرار گرفتن در معرض دیگر سموم

برخی از سموم می‌توانند منجر به نارسایی زودرس تخمدان شوند (چیزهایی مانند سیگار و آفت کش‌ها). به طور معمول ما با فولیکول‌های اصلی کافی به دنیا می‌آییم (ملقب به دانه‌های ریز که در فولیکول‌ها رشد می‌کنند)، که تا سن طبیعی یائسگی، حدود ۵۰ سال دوام دارند. اما قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی مضر باعث می‌شود که فولیکول‌های زن زودتر به اتمام برسند.

علائم یائسگی زودرس


نشانه‌ها وعلائم یائسگی زودرس اساساً همان نشانه‌های یائسگی هستند که در اثر تغییرات هورمونی که زنان در حین اینکه اندام‌های تناسلیشان شروع به از کار افتادگی می‌کنند، ایجاد می‌شوند. در اینجا علائمی است که ممکن است نشان دهنده کاهش عملکرد تخمدان باشند.

چرخه قاعدگی نامنظم

چرخه‌ی قاعدگی نامنظم به این معنی است که تخمک گذاری ضعیف و بی‌ثبات است. در حالی که زن تحت پیری تخمدان قرار می‌گیرد، اغلب تخمک گذاری زودتر در چرخه رخ می‌دهد. دوره‌های قاعدگی کمی زودتر شروع می‌شوند و بعد از چندین دوره کوتاه، زن یک دوره پریود نمی‌شود. چیزهای بسیار دیگری باعث نامنظمی قاعدگی زن می‌شوند، بنابراین ممکن است در واقع یک مشکل مربوط به سلامتی قابل درمان باشد و نشانه‌ای از نزدیک بودن یائسگی زن نباشد.

گرگرفتگی

گرگرفتگی شایع‌ترین نشانه‌ی یائسگی است. برخی زنان روزی یک بار یا ساعتی یک بار دچار گرگرفتگی می‌شوند. گرگرفتگی همچنین می‌تواند به عنوان عرق شبانه، اختلال خواب و حتی بی‌خوابی ظاهر شود. خوشبختانه، بسیاری از گزینه‌های درمان شامل هورمون درمانی، داروهای تجویزی و روش‌های پزشکی جایگزین وجود دارند که می‌توانند به کاهش علائم یائسگی زودرس زن کمک کنند.

خشکی واژن

استروژن در حفظ مرطوب‌سازی طبیعی واژن نقش مهمی دارد. هنگامی که کاهش سطوح استروژن زن منجر به یائسگی می‌شود، احتمال دارد که زن خشکی واژن  را تجربه کند. با استفاده از گریس مقاربت خود را راحت‌تر کنید و با پزشک در مورد کاهش خشکی روزانه صحبت کنید.

علائم دیگر

همراه با علائم فوق، برخی از زنان ممکن است علائم یائسگی زودرس زیر را نیز تجربه کنند:

  •  تحریک پذیری مثانه و بدتر شدن بی‌اختیاری یا از دست دادن کنترل مثانه
  •  تغییرات احساسی (کج خلقی، نوسانات خلقی، افسردگی خفیف)
  •  پوست، دهان و چشم‌های خشک
  •  بی‌خوابی
  •  کاهش میل جنسی

تشخیص


به منظور تشخیص یائسگی زودرس، پزشک شما به احتمال زیاد یک معاینه فیزیکی را انجام خواهد داد و برای بررسی عارضه‌های دیگر، مانند حاملگی و بیماری تیروئید، آزمایش خون می‌گیرد. او همچنین ممکن است یک آزمایش برای اندازه‌گیری سطوح استرادیول زن تجویز کند. سطح پایین استرادیول (یک نوع استروژن) می‌تواند نشان دهد که تخمدان‌ها شروع به از بین رفتن کرده‌اند. هنگامی که میزان استرادیول زیر ۳۰ است، ممکن است نشان دهنده‌ی این باشد که زن یائسه است. با این حال، مهم‌ترین آزمایش برای تشخیص یائسگی زودرس، آزمایش خون است که هورمون محرک فولیکول (FSH) را اندازه‌گیری می‌کند. هورمون محرک فولیکول سبب می‌شود تخمدان‌های زن استروژن تولید کنند. هنگامی که تخمدان‌های زن تولید استروژن را کاهش می‌دهند، سطح هورمون محرک فولیکول کاهش می‌یابد. هنگامی که سطوح هورمون محرک فولیکول بالاتر از ۴۰ mIU / ml شود معمولا نشان می‌دهد که زن در معرض یائسگی است.

درمان یائسگی زودرس


درمان‌هایی برای کمک به مهار کردن علائم یائسگی یا عارضه‌های مرتبط با آن در دسترس هستند. این درمان‌ها می‌توانند به زن کمک کنند که با تغییرات در بدن یا شیوه زندگی خود کنار بیاید. برخی از درمان‌های رایج عبارتند از:

درمان جایگزینی هورمون

هورمون درمانی سیستمیک می‌تواند از بسیاری از علائم رایج یائسگی جلوگیری کند. یا زن ممکن است برای کمک به نشانه‌های واژینال ناشی از یائسگی، محصولات هورمون واژینال را معمولا در دوزهای پایین مصرف کند.

هورمون درمانی یائسگی

مکمل‌های استروژن و پروژسترون می‌توانند به کاهش علائم یائسگی و از دست دادن استخوان کمک کنند.

تغییرات سبک زندگی


برای زنانی که یائسگی زودرس را تجربه می‌کنند، عوامل شیوه زندگی ممکن است قوی‌ترین شاخص از میزان تکرر و شدت برخی علائم باشند. حتی با اعمال تغییرات جزیی در شیوه زندگی، بسیار از زنانی که وارد یائسگی زودرس می‌شوند متوجه کاهش شدت علائم خود خواهند شد. فهرست زیر ممکن است ایده‌ای را در مورد عادات روزمره‌ای که می‌توانند تاثیر مثبتی بر وضعیت سلامتی شما بگذارند ارائه دهند:

  •  کنترل استرس
  •  مصرف کلسیم
  •  رژیم غذایی متعادل
  •  ورزش منظم

برخی از گیاهان حاوی استروژن شبیه به انسان  فیتواستروژن هستند. زنان می‌توانند از این داروهای گیاهی برای متعادل کردن میزان کاهش استروژن خود با مصرف آنها به صورت قرص یا عصاره‌های گیاهی استفاده کنند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *