میزان طبیعی مایع دور جنین و درمان افزایش و کاهش آن

مایع آمنیوتیک که در طول بارداری رحم را پر می‌کند دارای اهداف چندگانه است. این مایع با ایجاد یک لایه در برابر ضربه، جنین را در برابر آسیب‌های فیزیکی محافظت می‌کند و از طریق اجازه دادن به جنین برای حرکت آزادانه، رشد مناسب استخوان و اندام را تضمین می‌کند. جنین هنگامی که در رحم مادر است، مایع آمنیوتیک را نفس می‌کشد؛ این مایع برای تکامل مناسب ریه ضروری است. جنین در طول تکامل نیز ادرار می‌کند، که در نیمۀ دوم بارداری منبع اصلی مایع آمنیوتیک است. این مایع جنین را در برابر از دست دادن حرارت بدن محافظت می‌کند.

با توجه به نقش مهم مایع آمنیوتیک در رشد و سلامت جنین، اضافه یا کمبود این سیال می‌تواند به طور بالقوه باعث بروز مشکلات و یا نشانه‌ای از برخی مشکلات دیگر باشد.

پلی‌هیدرامین و الگوهیدرامین‌ها معمولا در طی یک سونوگرافی معمولی تشخیص داده می‌شوند. تشخیص هر دو مورد پلی‌هیدرامین و الگوهیدرامین‌ها بستگی به علت دارد. اگر مایع آمنیوتیک بیش از حد یا کاهش یافته ناشی از یک اختلال جنین پشت پرده باشد، این پیش بینی ماهیت آن اختلال را تعیین می‌کند. زنی که عارضه پلی هیدرامنیوس یا الگوهیدرامنیوس برای او تشخیص داده شده است باید کاملا از انواع آزمایش موجود مطلع شود و به طور دقیق توسط متخصص زنان و زایمان در مورد تشخیص و تاثیر آن بر احتمال موفقیت حاملگی و یک نوزاد سالم، تحت مشاوره قرار گیرد.

جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با شماره‌های متخصص زنان و زایمان  تماس بگیرید.

اندازه نرمال مایع دور جنین


حجم مایع آمنیوتیک معمولا در دوران بارداری افزایش می‌یابد و در حدود هفته ۳۲-۳۳ به اوج می‌رسد و نسبتا ثابت باقی می‌ماند یا پس از آن به تدریج کاهش می‌یابد. طیف گسترده‌ای از حجم مایع نرمال با متوسط ۷۰۰-۸۰۰ میلی لیتر در ۳۲-۳۳ هفته وجود دارد.

پلی‌هیدرامنیوس

مایع بیش از حد در کیسه را پلی‌هیدرامنیوس می‌گویند.

علل

علت این وضعیت را همیشه نمی‌توان تعیین کرد، اما اغلب با موارد زیر مرتبط است:

  • دوقلو یا چند قلو بودن نوزادان
  • دیابت بارداری
  • آترزی روده، نوعی انسداد سیستم گوارش کودک است که می‌تواند با جذب مایع آمنیوتیک تداخل پیدا کند (در این موارد معمولا پس از زایمان نوزاد نیاز به عمل جراحی دارد)
  • بیماری Rh، ناسازگاری بین نوع خون مادر و جنین
  • سندروم انتقال خون قل به قل در دوقلوزایی
  • نقص‌های مادرزادی دیگر مانند اسپاینا بیفیدا (Spina bifida) یا نقص‌های مادرزادی قلبی
  • برخی از عفونت‌های داخل رحمی که می‌تواند باعث کم خونی شدید جنین شود که می‌تواند به پلی‌هیدرامینیوس منجر شود.
  • کوریوآنژیومای جفتی، یک نوع تومور خوش خیم که در جفت دیده می‌شود.

علائم

ایجاد مایع آمنیوتیک بیش از حد به تدریج اتفاق می‌افتد، اما در اغلب موارد، تا هفته ۳۰ بارداری برای پزشک قابل مشاهده خواهد بود و ممکن است در اوایل هفته بیستم توسط سونوگرافی قابل تشخیص باشد. در موارد نادر این اتفاق ممکن است سریعتر رخ دهد و ممکن است پیش از این زمان قابل شناسایی باشد. به طور معمول هیچ علامتی به غیر از شکم بارداری بزرگتر از حد انتظار برای سن حاملگی، وجود ندارد. اگر به نظر می‌رسد شکم به طور ناگهانی رشد می‌کند در مواردی که نرخ این رشد غیرطبیعی باشد، زن ممکن است به بیماری تحت عنوان پلی‌هیدرامنیوس حاد مبتلا باشد و باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کند. نشانه‌هایی که ممکن است او در خانه به آنها توجه کند عبارتند از:

  • ضعف تنفس به به دلیل افزایش فشار روی دیافراگم و ریه‌ها
  • کاهش ادرار (اگر این افزایش مایع سریع باشد، بافت‌ها ممکن است دچار خشکی شوند)

عوارض

اینکه آیا پلی‌هیدرامنیوس یک مشکل است یا خیر، تا حدودی بستگی دارد به اینکه چقدر مایع بیش از حد و با چه سرعتی انباشته شده است و به چه دلیلی این عارضه به وجود آمده است. موارد خفیفی که در اواخر بارداری ظاهر می‌شوند، به ندرت موجب نگرانی می‌شوند، اما موارد شدید با افزایش خطر ابتلا به دکولمان جفت و همچنین نقایص مادرزادی خاص همراه است. عفونت مجاری ادراری مادر یکی دیگر از احتمالات است. با این وجود، مهم است که به یاد داشته باشید که در اکثریت قریب به اتفاق موارد زایمان، نوزادان سالم هستند.

عوارض زایمانی که می‌تواند در نتیجه این شرایط ایجاد شوند:

  • زایمان زودرس. ممکن است فشار بیش از حد ایجاد شده در رحم که ناشی از رحم بزرگتر از حد طبیعی است، این عارضه را به ارمغان بیاورد. دکولمان (جداسازی جفت قبل از زایمان) ممکن است در صورت پاره شدن کیسه آب رخ دهد. از دست دادن ناگهانی مقدار زیادی مایع می‌تواند تا حد زیادی رحم را کوچک کند به طوری که یک قسمت از جفت ممکن است جدا شود.
  • جنین ممکن است در موقعیت اشتباهی در رحم قرار بگیرد، زیرا مایع بسیار زیاد است به طوری که نوزاد درون کیسه آمنیوتیک شناور است.
  • ممکن است بند ناف به موقعیت غیر طبیعی بلغزد؛ برای مثال، در طول زایمان ممکن است بند ناف به کانال زایمانی بلغزد، وضعیتی که به عنوان فروافتادگی بند ناف شناخته می‌شود.

درمان

اگر پزشک معتقد باشد که مایع آمنیوتیک اضافی پتانسیلی برای ایجاد مشکالت بعدی است، ممکن است آمینو سنتز را توصیه کند تا آزمایشات مربوط به ناهنجاری‌های کروموزومی انجام شود. آمنیوسنتز ممکن است برای تخلیه مایع اضافی از کیسه آمنیوتیک نیز انجام شود. متناوبا، پزشک ممکن است اندومتاسین تجویز کند، داروئی که با کاهش تولید ادرار جنین، حجم مایع آمنیوتیک را کاهش می‌دهد. با این حال، اگر از بارداری بیش از ۳۰ هفته گذشته باشد، تجویز ایندومتاسین توصیه نمی‌شود، و ممکن است با برخی خطرات مشکلات قلبی جنین همراه باشد.

الیگوهیدرامنیوس

الیگوهیدرامنیوس بیماری با شرایط برعکس پلی‌هیدرامنیوس و حالت کمبود مایع آمنیوتیک است. این مورد در بارداری معمول است، به طوری که در ۴ درصد حاملگی‌ها رخ می‌دهد (۱ از ۲۵). این شرایط می‌تواند در هر زمان در دوران بارداری رخ دهد، اگرچه در سه ماهه سوم بیشتر شایع است.

علل

برخی از علل این شرایط عبارتند از:

  • محدودیت رشد داخل رحمی جنین (IUGR)
  • فشار خون بالای مادر یا مسمومیت بارداری
  • برخی از نقایص مادرزادی خاص که بر روی کلیه جنین تاثیر می‌گذارد
  • دیابت مادران (بلند مدت، نه بارداری)
  • بارداری طولانی (از موعد گذشته)
  • پارگی زودرس غشاء‌ها (PROM) – این عارضه زمانی رخ می‌دهد که کیسه آمنیوتیک قبل از آغاز زایمان پاره می‌شود.

علائم

  • پزشک بارداری زن را تحت نظر خواهد گرفت و ممکن است به علائم این بیماری مانند افزایش وزن بسیار کم یا رشد بیش از حد کند جنین، که مبنی بر اندازه رحم کوچکتر از حد انتظار باشد، توجه کند. با این حال، اگر زن ترشح آب از واژن مشاهده کرد، باید بلافاصله به دکتر بگوید، زیرا این نشانه مهم است. صرفنظر از علت آن، اگر پزشک مشکوک به الیگوهیدرامنیوس باشد، AFI زن را از طریق سونوگرافی بررسی خواهد کرد.

عوارض

همانند پلی‌هیدرامنیوس، الیگوهیدرامنیوس نیز می‌تواند پتانسیل زایمان زودرس را ایجاد کند. در موارد شدید، می‌تواند منجر به نقص‌های زایمان، از جمله کجی پا و سایر اختلالات اسکلتی عضلانی یا اندامی شود. همچنین می‌تواند باعث سقط جنین یا مرده‌زایی شود. این مشکلات شدید در صورتی که این علائم در دوران بارداری زود هنگام مانند سه ماهه دوم مشاهده شود، محتمل‌تر هستند.

اگر کمبود مایع آمنیوتیک در طول سه ماهه سوم رخ دهد، می‌تواند با مشکلات رشد جنین همراه باشد، و احتمال بیشتری وجود دارد که زایمان زودتر از حد انتظار جنین، ضروری باشد. همچنین ممکن است عوارض در هنگام زایمان افزایش یابد به طوری که ممکن است مادر نیاز به زایمان سزارین داشته باشد.

درمان

اگر این اتفاق در نزدیکی پایان بارداری سالم رخ دهد، این وضعیت ممکن است اصلا نیازی به درمان نداشته باشد. گاهی اوقات مشاهده دقیق و انتظار برای آغاز زایمان به طور طبیعی، بهترین گزینه است. در برخی موارد ممکن است که پزشک بخواهد زایمان را زودتر از حد انتظار انجام دهد، و با اليگوهیرامنیوس شديد، گاهي به طور مستقيم ادامه عملیات زایمان به روش سزارین، بهترین شیوه عمل است.

آبی که بیمار می‌نوشد تقریبا هیچ ارتباطی با آب اطراف جنین ندارد. مایع آمنیوتیک محصولی از جریان خون وابسته به جفت و گردش خون جنین است، بنابراین توصیه نمی‌شود بیمار مقدار زیادی آب در تلاش برای افزایش مایع آمنیوتیک، بنوشد. اگر مصرف مایع بسیار پایین باشد، زن باید آن را به سطح نرمال افزایش دهد (۴-۶ لیوان آب در روز).

استراحت مطلق برای چند ساعت در روز اغلب توصیه می‌شود تا به بهبود جریان خون وابسته به جفت کمک کند. در صورتی که استراحت مطلق برای این دلیل خاص باشد، خوابیدن به پهلو (چپ یا راست) معمولا ترجیح داده می‌شود.

در طول زایمان، یکی از ‌روش‌های درمان ممکن آمنیواینفیوژن است، در این روش برای جبران کمبود مایع آمنیوتیک محلول نمکی به داخل کیسه آمنیوتیک تزریق می‌شود. هدف معمول از آمنیواینفیوژن صرفا بهبود کیفیت تصویر سونوگرافی است، اما افزایش حجم مایع عموما کوتاه مدت است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *