مرده زایی یا مرگ جنین در رحم مادر؛ علت، علائم و تشخیص

تشخیص تفاوت بین مرده‌زایی یا به‌عبارتی دفع جنین مرده و واژگان دیگری که دلالت‌بر پایان ناخواسته بارداری دارند نکته‌ای است که از اهمیت فراوانی برخوردار است. با وجود این‌که مرگ جنین علت شایع سقط جنین است اما درحقیقت سقط جنین با مرده‌زایی متفاوت است. سقط جنین به پایان دوره بارداری قبل از هفته بیستم اتلاق می‌شود درحالی‌که مرده‌زایی به مرگ ناگهانی جنین بعد از هفته بیستم گفته می‌شود.

منظور از مرده‌زایی این است که نوزاد بدون هیچ نشانه‌ای از حیات بدنیا آمده و به‌طور ناخواسته موجب پایان یافتن بارداری می‌شود. در بیشتر مواردی که به مرگ جنین در داخل رحم ختم می‌شود مادر معمولا ظرف ۲ هفته نوزاد مرده را بدنیا می‌آورد. درصورتی که مادر نتواند نوزاد مرده را به‌طور طبیعی بدنیا آورد پزشکان مجبور خواهند بود به‌منظور پیشگیری از خطر خونریزی زایمان را به‌صورت القایی یا همان مصنوعی آغاز کنند.

به‌جزء زنانی که مبتلا به دیابت هستند، شانس بارداری در زنانی که جنین مرده به‌دنیا می‌آورند بسیار بالا بوده و این افراد می‌توانند در آینده بار دیگر بارداری را تجربه کنند.

از دست دادن نوزاد در نیمه دوم بارداری کاملا دردناک است. نکته حائز اهمیت این است که تقریبا نیمی از مرده‌زایی‌ها در حاملگی‌هایی که سالم به‌نظر می‌رسند اتفاق می‌افتد.  قطع ناگهانی حرکت نوزاد در شکم مادر و یا به‌عبارتی لگد نزدن جنین از علائم اولیه مرگ جنین در شکم مادر است. در چنین شرایطی متخصص زنان و زایمان با کمک روشی به نام اولتراسوند یا سونوگرافی می‌تواند مرگ جنین در داخل رحم مادر را تایید کند. از مزایای  دیگر سونوگرافی این است که با این روش می‌توان علت فوت جنین در طول بارداری را تشخیص داد. گاهی‌اوقات آزمایش خون نیز کمک شایانی به تعیین علت مرگ ناگهانی نوزاد می‌کند. بعد از زایمان، معاینه دقیق نوزاد و جفت موجب کسب اطلاعات بیشتر درخصوص این امرمی‌شود. شایان ذکر است که علت دقیق مرگ جنین در یک سوم مرده‌زایی‌ها تاکنون مشخص نشده‌است.

جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با شماره‌های متخصص زنان و زایمان تماس بگیرید.

علل


علت مرگ جنین در نیمی از موارد مرده‌زایی‌ها نامشخص است. عواملی که موجب مرگ جنین در رحم می‌شوند عبارتند از:

  • عیوب و ناهنجاری‌های مادرزادی با اختلال کروموزومی یا بدون اختلال کروموزومی
  • مشکلات مرتبط با بندناف: خارج شدن بندناف از واژن قبل از نوزاد موجب انسداد اکسیژن و اختلال در تنفس جنین می‌گردد. پیچیده‌شدن بند ناف به دور گردن جنین قبل از تولد نیز ممکن است موجب مرگ جنین در رحم شود.
  • مشکلات مرتبط با جفت یا جدا شدن ناگهانی جفت: در این حالت جفت خیلی زود از دیواره رحم جدا می‌شود.
  • وجود برخی از بیماری‌ها در مادر نظیر دیابت، فشار خون بالا خصوصا فشار خون ناشی از بارداری و یا مسمومیت‌های بارداری
  • محدودیت رشد داخل رحمی یا به‌عبارتی IUGR: در این حالت نرسیدن اکسیژن و مواد مغذی به جنین می‌تواند رشد جنین را تحت شعاع قرار دهد.
  • کمبود شدید تغذیه
  • عفونت در طول بارداری
  • قرار گرفتن درمعرض عوامل محیطی ازجمله آفت‌کش‌ها و مونوکسید کربن
  • سابقه شخصی یا خانوادگی بیماری‌های انعقاد خون مانند ترومبوز، ترومبوفلوبیت و یا آمبولی ریه

عوامل خطر


وجود هر یک از عواملی که در این قسمت معرفی می‌کنیم خطر مرگ جنین در شکم مادر را افزایش می‌دهد:

  • سابقه‌ی مرده‌زایی
  • مصرف سیگار
  • چاقی مفرط
  • سن زایمان کمتر از ۱۵ یا بالای ۳۵

علائم


در بیشتر موارد عدم حرکت نوزاد در شکم مادر تنها علامت مرگ جنین در رحم  است. در برخی موارد اولین علائم مرگ جنین زایمان زودرس می‌باشد. خارج شدن مایع از واژن که ناشی از پاره‌شدن کیسه آب اطراف نوزاد و همچنین گرفتگی و انقباض عضلات شکم است از نشانه‌ زایمان زودرس است.

تشخیص


هنگامی که مادر متوجه عدم حرکت جنین در شکم خود می‌شود پزشک به‌منظور اطمینان از مرگ جنین از روش‌های مختلف وارد عمل می‌شود. در چنین مواقعی روش‌هایی نظیر: گوش‌کردن به ضربان قلب جنین با کمک گوشی‌های طبی، سونوگرافی دوپلر جهت تشخیص ضربان قلب و یا تست الکترونیکی بدون استرس جهت ارزیابی سلامت جنین کمک شایانی به پزشک می‌کند. در تست الکترونیکی، مادر به پشت خوابیده و مانیتورهای الکترونیکی به شکمش متصل می‌شوند. مانیتورها ضربان قلب، حرکات و انقباضات رحم را ثبت می‌کنند.

خارج کردن جنین مرده از رحم

اغلب بعد از مرگ جنین در شکم، مادر با زایمان طبیعی جنین مرده را از بدن خارج می‌کند. هنگامی که هیچ دلیل پزشکی برای زایمان زودهنگام وجود نداشته باشد مادر می‌تواند منتظر بماند تا جنین با زایمان طبیعی خارج شود. از آن‌جایی که بسیاری از زنان احساس خوبی از حمل جنین مرده‌ در شکم خود ندارند ممکن است تقاضای زایمان القایی (مصنوعی) کنند. لازم به ذکر است که سزارین تنها درصورتی که زایمان با مشکل مواجه شده و امکان زایمان طبیعی وجود نداشته باشد انجام می‌گردد.

آزمایش‌های بعد از مرگ جنین


معاینه دقیق نوزاد و جفت برای تشخیص علت اختلال بوجود آمده در بارداری، آزمایش خون نوزاد جهت بررسی اختلالات کرموزومی یا ژنتیکی و بررسی پرونده پزشکی و شرایطی که منجربه مرگ ناگهانی جنین شده از اقدامات پزشکی است که در چنین شرایطی صورت می‌گیرد.  گاهی‌اوقات جهت تعیین علت مرگ نوزاد نیاز به کالبد شکافی است. کالبد شکافی نوعی روش تشخیص پزشکی است که از طریق جراحی و توسط پزشک آسیب شناس انجام می‌شود. در این روش برای جلوگیری از هرگونه تغییر شکل، برش‌‌هایی در بدن نوزاد صورت می‌گیرد. بعد از اتمام کالبدشکافی برش‌ها همانند سایر روش‌های جراحی بخیه می‌شوند.

پیشگیری


با توجه به پیشرفت پزشکی درخصوص درمان انواع بیماری‌ها در طول بارداری، شایان ذکر است که میزان مرده‌زایی در طول دهه گذشته بسیار کاهش یافته است. به‌عنوان مثال، بیماری‌ ارهاش (rh)، بیماری همولیتیک، که ناشی از ناسازگاری گروه خونی مادر و نوزاد است سابقا علت اصلی مرگ ناگهانی جنین در شکم مادر بود اما امروزه به شکرانه پیشرفت‌های علم این موضوع قابل پیشگیری می‌باشد. درمان بیماری‌های پرخطر دیگر ازجمله دیابت و فشارخون بالا در سال‌های اخیر پیشرفت چشمگیری داشته است. در مواقعی که مادر در معرض خطر بالایی قرار دارد مادر و نوزاد در طول بارداری تحت مراقبت ویژه قرار گرفته و درصورت لزوم حتی از اقدامات و درمان‌های نجات‌بخش استفاده خواهد شد. دربرخی موارد که جان نوزاد در خطر است زایمان زودهنگام جهت حفظ جان نوزاد ضرورت پیدا می‌کند.

راه‌های پیشگیری از مرگ جنین شامل:

  • مراجعه سریع به پزشک درصورت لکه‌بینی: لکه‌بینی در طول بارداری می‌تواند یکی از نشانه‌های سقط جنین باشد. در چنین شرایطی سزارین اورژانسی جهت نجات جان نوزاد ضرورت می‌یابد.
  • سابقه مرده‌زایی در طول بارداری‌ مادر: در چنین مواردی مادر تحت مراقبت‌های خاص قرار گرفته تا تمام اقدامات لازم جهت پیشگیری از مرگ ناگهانی جنین در رحم انجام شود.
  • یادداشت کردن تعداد حرکات جنین در نیمه دوم بارداری: درصورتی که تعداد حرکات کودک کمتر و یا قطع شود به‌منظور اطمینان از سلامت جنین ممکن است نیاز به سونوگرافی مادر و بررسی ضربان قلب نوزاد باشد. درصورت وجود هر مشکلی باید اقدامات لازم انجام شود تا از سلامت جنین اطمینان حاصل گردد.

بارداری مجدد


اکثر زنانی که نوزادهای مرده به‌دنیا می‌آورند می‌توانند دوباره بارداری و زایمان سالمی را تجربه کنند. درصورتی که مرگ جنین ناشی از عیوب مادرزادی و یا مشکلات بندناف باشد احتمال وقوع چنین اتفاقی در بارداری بعد بسیار کمتر خواهد بود. اما درصورتی که مرگ ناگهانی جنین ناشی از بیماری مزمن مادر و یا اختلالات ژنتیکی باشد خطر وقوع چنین اتفاقی در بارداری بعد بیشتر خواهد بود. به‌طور متوسط احتمال مرده‌زایی در بارداری‌ و زایمان‌های بعدی زنانی که قبلا چنین تجربه تلخی را داشتند حدودا ۳ درصد پیش‌بینی می‌شود. این بدین معناست که بیشتر حاملگی‌ها و زایمان‌های بعد از مرده‌زایی اغلب با سلامت و موفقیت توام هستند.

درصورتی که زنی بعد از زایمان ناموفق، تصمیم به بارداری مجدد داشته باشد بهتر است به پزشک مراجعه کرده و مطمئن باشد که آیا از لحاظ جسمی شرایط بارداری مجدد را دارد یا خیر. طبق توصیه برخی پزشکان، زنانی که تجربه مرگ جنین در رحم داشتند بهتر است ۶ ماه تا ۱ سال بعد اقدام به بارداری مجدد کنند. برخی مطالعات حاکی از آن است زنانی که حداقل ۱ سال بعد اقدام به بچه‌دار شدن می‌کنند در بارداری بعدی خود کمتر درمعرض خطر افسردگی و اضطراب‌ زایمان قرار می‌گیرند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *