علت کمر درد (دیسک کمر، عصب سیاتیک) در بارداری و درمان آن

کمردرد یکی از عوارض دوران بارداری شناخته شده است. از نظر برخی خانم‌ها کمردرد از متداوم‌ترین و ناراحت‌کننده‌ترین مراحل دوران بارداری است، برای‌اینکه بدن دستخوش تغییرات زیادی قرار می‌گیرد و چاره‌ای جز سازگاری سریع با این شرایط نیست. درنتیجه بدست‌آوردن شناخت از کمردرد طی سه دوره مختلف بارداری و همچنین روش‌های درمانی احتمالی برای این وضعیت ناراحت‌کننده حائز اهمیت است.

در صورتی‌ که به دردکمردرد شدید در دوران بارداری دچار هستید یا درد بیش از ۲ هفته ادامه پیدا کرد، می‌بایست به یک متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید. کمردرد علامت زایمان زودرس است و ممکن است نشانه‌ای ازعفونت مجرای ادراری باشد. اگر همراه با کمردرد به تب دچار هستید یا حین ادرار کردن سوزش دارید یا لکه‌بینی بارداری مشاهده شد، بلافاصله با متخصص زنان و زایمان تماس حاصل فرمایید. درمان دیسک کمر در طول بارداری شامل ورزش‌هایی به منظور تقویت و ایجاد کشش در ماهیچه‌هایی است که نقش تکیه‌گاه برای کمر و پاها ایفا می‌کنند و طرزقرارگیری بدن هنگام نشستن و برخاستن را اصلاح می‌کنند. این حرکات نه تنها درد کمر را تسکین می‌دهند بلکه شما را برای انجام فعالیت و زایمان آماده می‌سازند. علاوه براین می‌توانید روش سرما یا گرما درمانی برای تسکین ناحیه دردآور را امتحان کنید. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص زنان و زایمان تماس بگیرید.

انواع دیسک کمر در دوران بارداری


احتمال دارد دیسک کمر دوران بارداری به‌ دو حالت بروز کند: درد قسمت پایینی کمر و درد لگن خلفی. اینکه بیمار فرق بین این دو نوع درد را تشخیص دهد بسیار مهم است، چون ممکن است علت مخصوص به خود را داشته باشند و شاید واکنش آنها به هر روش درمانی فرق کند.

درد قسمت پایینی کمر

این درد که به درد پایین کمری هم معروف است، نوعی التهاب در بخش پایینی کمر است و تا وسط کمر کشیده می‌شود و اغلب‌ اوقات با ایستادن، نشستن یا خم شدن طولانی‌ مدت تشدید می‌شود. درد عصب سیاتیک کمی فرق می‌کند و علت آن فشاری است که بر عصب سیاتیک وارد می‌شود، بااین‌حال این مورد هم نوع شایع کمردرد در دوران بارداری قلمداد می‌شود. اما در خصوص درد سیاتیک باید بگوییم غالبا درد بیشتر قسمت‌های پا و باسن را درگیر می‌کند.

درد لگن خلفی

این درد در قسمت پشتی لگن احساس می‌شود و اغلب اوقات دردی عمیق‌تر از درد قسمت پایینی کمر ایجاد می‌کند، بدین‌ معنا که تشخیص منشاء ناراحتی را دشوارتر می‌سازد. همچنین این نوع ناراحتی شکل رایج‌تر کمردرد در دوران بارداری است و در درجه ‌اول ممکن است در سرتاسر استخوان لگن، دور کمر و دنبالچه احساس شود.

دلایل


دیسک کمر دوران بارداری معمولا در محل تلاقی ستون فقرات و لگن خاصره یعنی مفصل ساکروایلیاک رخ می‌دهد. ممکن است بروز این عارضه دلایل بسیار زیادی داشته باشد. درادامه برخی از محتمل‌ترین دلایل را مطرح می‌کنیم:

  • افزایش وزن: یک زن باردار و سالم طی بارداری معمولا بین ۱۱ تا ۱۵ کیلوگرم اضافه وزن پیدا می‌کنند. ستون فقرات باید این وزن را تحمل کند. این اضافه وزن ممکن است درد پایین کمری را به همراه داشته باشد. وزن نوزاد روبه‌رشد و رحم نیز به عروق خونی و عصب‌های لگن خاصره و کمر فشار وارد می‌کند.
  • تغییرات در حالت بدن: بارداری مرکز ثقل بدن را تغییر می‌دهد. در‌نتیجه، یک خانم باردار حتی بدون اینکه متوجه شود به‌تدریج شروع به تنظیم حالت بدن و راه‌رفتن خود می‌کند. این امر احتمالا به دیسک کمر یا کشیدگی عضله منجر شود.
  • تغییرات هورمونی: طی بارداری، بدن هورمونی بنام رلاکسین می‌سازد و این هورمون به رباط‌های واقع در لگن خاصره اجازه باز شدن می‌دهد و با شل‌شدن مفاصل آمادگی برای فرآیند زایمان فراهم می‌شود. همین هورمون می‌تواند باعث لغ‌ شدن رباط‌های تکیه‌گاهی ستون فقرات شده و در نهایت بی‌ثباتی و درد را به همراه داشته باشد.
  • دررفتگی ماهیچه‌ای: هرچه دهانه رحم بازتر می‌شود، ممکن است دو صفحه ماهیچه‌ای موازی‌ (عضلات راست شکم) که از قفسه‌سینه تا استخوان شرمگاهی کشیده شده‌اند، در امتداد خط میانی از هم فاصله بگیرند. احتمال بروز دیسک‌کمر در دوران بارداری به‌واسطه این تفکیک‌سازی وجود دارد.
  • استرس و فشار: شاید علت کشیدگی ماهیچه کمر به مشکلات عاطفی و استرس مربوط شود و به‌صورت دیسک کمر یا گوفتگی کمر احساس شود.

روش‌های درمانی کمر درد در دوران بارداری


شاید توصیه‌های زیر برای درمان کمر درد در دوران بارداری کارساز باشند:

حرکت

اجرای حرکات کششی به منظور ایجاد توازن و استحکام بخشیدن به کف لگن خاصره کارساز است. ابتدا برگردید و دست‌ها و زانو‌های خود را بر روی زمین ستون کنید و بعد مطمئن شوید که کمر کاملا صاف باشد. عمل دم انجام دهید و بعد همزمان که بازدم می‌کنید از یک نفر همراه بخواهید ماهیچه‌های مجرای خروج مدفوع شما را فشار دهد و سعی کند عضلات را همانند حرکت باز کردن زیپ به سمت بالا و مجرای زایمان بکشد. مانند خانمی که تلاش می کند جلوی ادرار کردن خود را بگیرد. بین ۵ و ۱۰ ثانیه بدون نفس گرفتن و جابجایی کمر، این حالت را حفظ کنید. در پایان حرکت به‌آرامی ماهیچه‌ها را آزاد کنید. اگر امکان بی‌حرکت ماندن بر روی دست و زانو‌ها برایتان وجود دارد می‌توانید حرکت دیگر را امتحان کنید (تصویر را مشاهده کنید). برای انجام این حرکت، همزمان دست راست و پای چپ خود را بالا بیاورید. از ماهیچه‌های شکمی برای بی‌حرکت نگه‌داشتن بدن حین جابجایی‌ها استفاده کنید. ۵ ثانیه در این وضعیت بمانید و بعد دست و پا را سرجای اول بازگردانید. همین تمرین را در سمت دیگر بدن اجرا کنید. ۱۰ تکرار در هر سمت کفایت می‌کند. اجرای این حرکت داخل آب می‌تواند به تسکین کمردرد در دوران بارداری کمک کند.

حرارت عمیق

زمانی‌که خانم بارداری از درد کمر احساس ناراحتی می‌کند، یک ماساژ ساده می‌تواند برای او بسیار خوشایند باشد. ماساژ بارداری مخصوصا برای کاهش ورم و کاستن فشار از روی مفاصل تکیه‌گاهی طراحی شده‌ است. پک‌های حرارتی نیز با به جریان انداختن جریان خون در ماهیچه‌های دچار درد و تحریک آنها به آرام شدن، می‌توانند از کمردرد در اوایل دوران بارداری بکاهند. پک حرارتی را هر ۳-۴ ساعت یکبار تقریبا به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بر روی نقطه درد قرار دهید. مراقب باشید بدن را بیش‌ازاندازه حرارت ندهید، و پک‌های حرارتی نباید خیلی پر حرارت باشند بلکه باید حرارت ملایمی را به بدن شخص باردار انتقال دهند.

راهکارهای مربوط به طرزقرارگیری بدن

درواقع نکته‌ بسیار مهم طرز قرارگیری صحیح بدن طی دوران بارداری است، مثلا صاف ایستادن باعث افتادن فشار از روی کمر خواهد شد. برای رسیدن به فرم ایده‌ال این راهکارها را امتحان کنید:

  • هموار به‌صورت راست قامت و شانه‌های متمایل به عقب بایستید، گویی می‌خواهید سر خود را در تماس با سقف قرار دهید.
  • بالاتنه خود را صاف نگه دارید طوری‌که گوش، شانه و لگن در یک راستا قرار بگیرند. لگن خاصره را به سمت پایین هدایت کنید.
  • ماهیچه‌های شمکی و باسن را منقبض کنید تا همانند شکم‌بند طبیعی برای پایین تنه عمل کند.
  • موقع نشستن حتما بالشتک کوچکی را به عنوان تکیه‌گاه در قسمت قوس کمر قرار دهید تا حالت صاف بالا تنه حفظ شود.
  • هنگام نشستن پاها را روی هم نیندازید چراکه باعث کاهش گردش خون می‌شود.
  • از پوشیدن کف پاشنه بلند خودداری کنید.

راحت بخوابید

نحوه دراز کشیدن خانم‌های باردار در بستر می‌تواند موجب کشیدگی غیر ضروری و کمردرد در دوران بارداری شود. سعی کنید به یک سمت بخوابید تا فشار از روی قسمت پایینی کمر کاسته شود و خون‌رسانی به جفت و نوزاد جریان داشته باشد. بسیاری از خانم‌ها معتقد هستند خوابیدن همراه با یک بالشت می‌تواند به کاهش کمردرد در دوران بارداری آنها کمک کند و پیشنهاد می‌شود:

  • بالشتی را بین هر دو پا قرار دهید طوری‌که وزن پای بالایی را خنثی کند و از فشار بر روی بخش پایینی کمر بکاهد.
  • بالشتی را در زیر شکم قرار دهید تا به عنوان تکیه‌گاهی برای تحمل وزن رحم عمل کند.
  • برای محافظت از کمر بیمار، بالشتی را در پشت او قرار دهید.

پیشگیری


مراقبت از کمر طی دوران بارداری بسیار اهمیت دارد چراکه به رفع بسیاری از ناراحتی‌ها، به‌خصوص در مراحل بعدی بارداری کمک خواهد کرد. خم شدن مهمترین قاعده است. هرگز برای برداشتن اشیاء از روی زمین با زانوی صاف خم نشوید، چون این کار باعث کشیدگی شدید در قسمت پایینی کمر می‌شود. پیشنهاد می‌شود ابتدا زانوها را خم کنید و بالاتنه را صاف نگه دارید. درصورتی‌که بیمار نوزاد خردسال دیگری هم دارد، پیروی از تکنیک‌های بلند کردن اشیاء در مورد نوزاد هم صدق می‌کند و بسیار مهم هستند. همواره برای بلند کردن کودک خود ابتدا زانو را خم کرده و اصطلاحا چمباتمبه بزنید، درصورتی‌که انجام این کار برای‌تان دشوار است، بنشینید و اجازه دهید کودک روی پای مادر قرار گیرد و بعد بلند شود. موقع انجام کارهای منزل خیلی مراقب باشید. زمان جارو کشیدن به جای خم کردن کمر زانوی خود را خم کنید و در زمان آویختن لباس‌ها به طناب، سبد لباس را بروی یک صندلی قرار دهید طوری‌که بیمار برای برداشتن لباس‌ها مجبور به خم شدن نباشد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *