علت و درمان بیماری آندومتریوز(ضخیم شدن دهانه رحم)

اندومتریوم بافتی است که داخل رحم را می‌پوشاند. آندومتریوز وضعیتی است که بافت اندومتریال خارج از رحم یافت می‌شود که در ناحیه لگن به دام افتاده و پایین شکم گیر کرده و به ندرت در مناطق دیگر بدن دیده می‌شود. اندومتریوز می‌تواند باعث ایجاد پریود دردناک، درد مداوم در ناحیه لگن، ناباروری و علائم دیگر شود. علائم می‌تواند از خفیف تا شدید درجه‌بندی شوند. هدف اصلی درمان، بهبود علائم مانند درد و پریودهای شدید و بهبود باروری در صورت تحت تاثیر قرار گرفتن است. گزینه‌های درمان عبارتند از: مسکن، درمان‌های هورمونی و جراحی. بارداری ممکن است از طریق لقاح مصنوعی (IVF) توصیه شود.

هیچ درمان شناخته شده‌ای برای آندومتریوز وجود ندارد. اما، درمان‌هایی وجود دارند که می‌تواند علائم شما را کاهش دهند و کیفیت زندگی شما را بهبود بخشند. اگر علائم‌تان خفیف است و باروری مسئله‌ای برایتان نیست، ممکن است هیچ گونه درمانی نخواهید. در مورد بعضی از موارد، اندومتریوز رفع می‌شود و علائم بدون هیچ گونه درمانی از بین می‌روند. اگر علائم از بین نروند و وضعیت بدتر شود، هر زمانی می‌توانید نظرتان را عوض کنید و درمان را برگزینید. با متخصص زنان و زایمان در مورد علائم و چگونگی تاثیر آن بر زندگی روزمره‌تان صحبت کنید و در مورد اینکه آیا الان می‌خواهید بچه‌دار شوید یا در آینده نیز با پزشک صحبت کنید. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت تشخیص و درمان آندومتریوز یا ضخیم شدن دهانه رحم با متخصص زنان و زایمان تماس بگیرید.

دلایل


علت دقیق اندومتریوز هنوز کاملا مشخص نشده است. توضیحات ممکن عبارتند از:

  • مشکلات روند قاعدگی: خونریزی قاعدگی به جای خارج شدن از بدن به طور معمول به لوله‌های فالوپ و لگن وارد می‌شود.
  • رشد سلولی جنینی: برخی اوقات، سلولهای جنینی پوشش دهنده‌ی شکم و لگن داخل بافت اندومتریال درون حفره‌ها گسترش می‌یابند.
  • رشد جنینی: داده‌ها نشان می‌دهند که اندومتریوز می‌تواند در یک جنین در حال رشد وجود داشته باشد، اما به نظر می‌رسد سطوح استروژن بلوغ موجب علائم می‌شود.
  • زخم جراحی: سلول‌های اندومتریال می‌تواند طی یک روش عمل مانند هیسترکتومی  یا سزارین حرکت کند.
  • حمل سلول اندومتریال: سیستم لنفاوی، سلول اندومتریال را به قسمت‌های مختلف بدن منتقل می‌کند.
  • ژنتیک: ممکن است جزء ارثی باشد. زنی که یکی از اعضای نزدیک خانواده‌اش مبتلا به آندومتریوز است بیشتر احتمال دارد مبتلا به اندومتریوز شود.
  • هورمون: اندومتریوز توسط هورمون استروژن تحریک می‌شود.
  • سیستم ایمنی: مشکلات سیستم ایمنی می‌تواند از تخریب بافت اندومتر خارج رحمی جلوگیری کند.

سایر عوامل خطر عبارتند از:

  • سن: شایع‌ترین آن در زنان ۳۰ تا ۴۰ ساله است.
  • نازایی: هرگز باردار نمی‌شوند.
  • سابقه پزشکی: داشتن عفونت لگن و ناهنجاری‌های رحمی
  • سابقه‌ی قاعدگی: خونریزی رحم بیش از ۷ روز طول می‌کشد، یا دوره‌های قاعدگی کمتر از ۲۷ روز است.
  • مصرف کافئین و ورزش نکردن: که می‌تواند سطوح استروژن را افزایش دهد.

برخی از مشکلات و عارضه‌های سلامتی به اندومتریوز مرتبط است. که شامل آلرژی، آسم، و برخی حساسیت‌های شیمیایی، برخی از بیماری‌های خودایمنی، سندرم خستگی مزمن، و سرطان تخمدان و سینه است. محققان ارتباطی بین اندومتریوز و قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص، از جمله فتالات یافته‌اند.

علائم


سایر عارضه‌های پزشکی از جمله بیماری التهابی لگن (PID)، کیست تخمدان و سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) می‌توانند نشانه‌های اندومتریوز را تقلید کنند.

علائم اندومتریوز عبارتند از:

  • گرفتگی شدید قاعدگی، که با داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی تسکین داده نمی‌شود.
  • درد لگن و پایین کمر طولانی مدت.
  • طولانی شدن پریود بیشتر از ۷ روز.
  • خونریزی شدید قاعدگی که در آن نوار بهداشتی یا تامپون نیاز به تعویض هر ۱ تا ۲ ساعت یکبار دارد.
  • مشکلات روده‌ای و ادراری شامل درد، اسهال، یبوست و نفخ.
  • ادرار یا مدفوع خونی.
  • تهوع و استفراغ.
  • خستگی.
  • درد هنگام نزدیکی.
  • لکه‌بینی یا خونریزی بین دوره‌های پریود.

درد رایج‌ترین نشانه‌ی آندومتریوز است، اما شدت درد همیشه با میزان بیماری ارتباط ندارد. درد بعد از یائسگی معمولا هنگامی که بدن تولید استروژن را متوقف می‌کند، از بین می‌رود. با این حال، اگر هورمون درمانی در طول یائسگی استفاده شود، علائم ممکن است ادامه یابند. هنگام بارداری ممکن است علائم به طور موقتی تسکین یابند.

عوارض


عوارض عبارتند از:

  • ناباروری، که می‌تواند نیمی از افرادی را که دارای عوارض هستند تحت تاثیر قرار دهد.
  • افزایش خطر ابتلا به سرطان تخمدان و سرطان غده مرتبط با آندومتریوز.
  • کیست‌های تخمدان
  • التهاب
  • بافت اسکار و توسعه چسبندگی
  • مشکلات و عوارض روده و مثانه

برای جلوگیری از عوارض بعدی، برای صحبت در مورد علائم مراجعه به پزشک مهم است.

تشخیص


تشخیص می‌تواند چالش برانگیز باشد زیرا هیچ تست واحدی برای ارزیابی وجود ندارد. تنها راه درست برای تایید این وضعیت، انجام لاپاراسکوپی جراحی است.

چندین سال طول می‌کشد تا تشخیص داده شود.

دیگر استراتژی‌های تشخیصی ممکن شامل آزمایش لگن، تصویربرداری رادیولوژیک با اولتراسوند یا تصویربرداری با تشدید مغناطیس (MRI) و استفاده از داروهای خاصی از قبیل قرص ضد بارداری یا آگونیست‌های هورمون آزادکننده گنادوتروپین‌ (GnRH) است.

تشخیص می‌تواند به شرح زیر طبقه بندی شود:

  • مرحله ۱: ضایعات حداقل و مجزا هستند.
  • مرحله ۲: ضایعات خفیف است. ممکن است چندتا ضایعات وجود داشته باشد و چسبندگی نیز ممکن وجود داشته باشد.
  • مرحله ۳: ضایعات متوسط، عمیق یا سطحی با چسبندگی شفاف است.
  • مرحله ۴: چندین ضایعات ایجاد شده و شدید است هم سطحی و هم عمیق، با چسبندگی برجسته است.

درمان


گزینه‌های درمان عبارتند از:

داروهای ضد درد

یا داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی بدون نسخه مانند ایبوپروفین (ادویل، موترین IB، و دیگر داروها) یا داروهای تجویزی برای درمان خونریزی‌های رحم دردناک مورد استفاده قرار می‌گیرند.

هورمون درمانی

درمان ممکن است با درمان‌های هورمونی مانند قرص ضد بارداری هورمونی، آگونیست‌های هورمون آزادکننده گنادوتروپین (Gn-RH) و آنتاگونیست‌ها، مدروکسی ‌پروژسترون (دپو پرورا) یا دانازول همراه باشد. قرار دادن یک دستگاه داخل رحمی (IUD) نیز ممکن است توصیه شود. درمان‌های هورمونی دارای عوارض مختلفی هستند و متأسفانه هرگونه مسکن یا ضد درد که ممکن است در دسترس باشد، در بسیاری از موارد فقط موقتی هستند.

لاپاراسکوپی

جراحی امکان‌پذیر است، اما تنها زمانی که درمان‌های دیگر موثر واقع نشوند، جراحی در نظر گرفته می‌شود. به طور معمول، یک دستگاه تلسکوپ مانند نازک (یک لاپاراسکوپ) از طریق یک برش کوچک در شکم (شکم) وارد می‌شود. سپس جراح از لاپاروسکوپ برای دیدن داخل شکم و هدایت حرارتی یا لیزر یا پرتو گاز مخصوص هلیم استفاده می‌کند تا تکه‌های اندومتریوز را از بین ببرد. کیست‌ها نیز می‌توانند از طریق این نوع جراحی لاپاروسکوپی حذف شوند (عمل جراحی سوراخ کلید).

لاپاراتومی

گاهی اوقات عملیات سنتی‌تر با برش بزرگتر به شکم انجام می‌شود تا پینه‌ها یا کیست‌های بزرگتر را حذف کنند. عمل ممکن است علائم را کاهش دهد و احتمال بارداری را افزایش دهد، در صورتی که ناباروری یک مشکل باشد.

زهدان‌برداری

اگر خانواده‌ی بیمار تکمیل شده است و درمان‌های دیگر به خوبی کار نمی‌کند، حذف رحم (رحم)، هیسترکتومی، و حذف تخمدان‌ها ممکن است یک گزینه باشد. این روش احتمال بالایی در موفقیت درمان علائم دارد.

درمان خانگی


درمان‌های تکمیلی و جایگزین ممکن است شامل طب سوزنی، کایروپراکتیک و داروهای گیاهی باشد، اما شواهد کمی برای نشان دادن این که آنها موثر هستند وجود دارد.

  • اجتناب از مصرف کافئین ممکن است به کاهش درد کمک کند زیرا کافئین می‌تواند علائم را بدتر کند.
  • ورزش، مانند راه رفتن، می‌تواند درد را کاهش دهد و پیشرفت بیماری را با کاهش سطوح استروژن آرام کند.
  • به علت عوارض دراز مدت اندومتریوز، مهم است که علائم را کنترل کنید. درد غیرقابل تحمل یا خونریزی غیر منتظره باید به پزشک گزارش شود.
  • اگر چه در حال حاضر درمان برای اندومتریوز وجود ندارد، اکثر زنان قادر به از بین بردن درد علائم هستند و هنوز هم قادر به داشتن فرزند می‌باشند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *