درمان دهانه رحم کوتاه (نارسایی سرویکس) در بارداری و مشکلات آن

دهانه رحم کوتاه یا نارسایی سرویکس به حالتی گفته می‌شود که ضعیف بودن عضلات دهانه رحم (گردن رحم) موجب زایمان زودرس و یا سقط جنین می‌شود. دهانه رحم، قسمت پایینی رحم است که رحم را به واژن متصل می‌کند. این دهانه قبل از بارداری بسته و سفت است. هرچقدر از زمان بارداری می‌گذرد، این دهانه به تدریج باز می‌شود تا شما برای زایمان آماده شوید. در طول بارداری، بافت دهانه رحم نرم می‌شود و ارتفاع آن به تدریج کاهش پیدا می‌کند. اگر دهانه رحم کوتاه باشد یا دچار نارسایی باشد، زودتر از موعد باز می‌شود و بنابراین شما زایمان زودرس خواهید داشت. تشخیص نارسایی دهانه رحم می‌تواند کار مشکلی باشد و بنابراین درمان آن نیز مشکل است. اگر دهانه رحم بیش از حد زود شروع به باز شدن کند، پزشک درمان‌هایی را برای پیشگیری از باز شدن دهانه رحم تجویز می‌کند و شما باید به طور منظم تست سونوگرافی انجام دهید. در برخی از موارد عملی به نام سرکلاژ انجام می‌شود که رد آن دهانه رحم با بخیه‌های محکمی بسته نگه داشته می‌شود.

کوتاهی دهانه رحم، بارداری شما را در معرض خطر سقط جنین (خصوصا در سه ماهه دوم) قرار می‌دهد. اگر شما بارداری هستید و به هر دلیلی در معرض خطر ابتلا به نارسایی دهانه رحم هستید و یا در صورتی که در سه ماهه دوم بارداری خود علائم دارید که می‌تواند احتمالا نشان دهنده کوتاهی دهانه رحم شما باشد، لازم است که با متخصص زنان و زایمان مشورت کنید. بسته به شرایط، ممکن است که شما به درمان فوری نیاز داشته باشید. اگر در بارداری قبلی خود مشکل کوتاهی دهانه رحم داشته اید، در بارداری‌های بعدی نیز در معرض خطر داشتن زایمان زودرس یا سقط جنین هستید. بنابراین اگر می‌خواهید مجددا باردار شوید، با متخصص زنان و زایمان مشورت کنید تا به خوبی شرایط و خطرات احتمالی را درک کرده و بدانید که برای داشتن بارداری سالم چه کاری می‌توانید انجام دهید. جهت دریافت مشاوره و یا رزرو نوبت با متخصص زنان و زایمان تماس بگیرید.

عوامل خطر کوتاه بودن دهانه رحم


عوامل مختلفی می‌توانند خطر بروز دهانه رحم کوتاه را افزایش دهند از جمله:

  • بیماری‌های ارثی: اختلالات ژنتیکی رحم و یا هر گونه بیماری ژنتیکی که بر روی بافت‌های پروتئینی فیبروزی بدن و بافتهای همبند اثر می‌گذارد می‌تواند عامل کوتاهی رحم باشد. قرار گیری در معرض داروی دی‌اتیل‌استیل بسترول (نوعی هورمون استروژن مصنوعی) قبل از تولد نیز می‌تواند با ابتلا به کوتاهی دهانه رحم در ارتباط باشد.
  • آسیب دهانه رحم: اگر طی زایمان‌های قبلی، دهانه رحم آسیب دیده باشد احتمال دارد که در بارداری‌های بعدی، دهانه رحم کوتاه باشد. سایر عمل‌های جراحی که در آن رحم نیز درگیر است (مانند عمل‌هایی که برای بررسی نتایج غیرعادی تست پاپ اسمیر انجام می‌شوند) می‌تواننند موجب آسیب به دهانه رحم شوند.
  • انجام کورتاژ تشخیصی: عمل کورتاژ برای تشخیص و درمان بسیاری از مشکلات و بیماری‌های رحمی (مانند خونریزی شدید در پریود به کار می‌رود. طی این عمل، غشای داخلی رحم بعد از سقط جنین، پاکسازی می‌شود. در موارد نادری این عمل می‌تواند موجب آسیب ساختاری به دهانه رحم شود.

علائم


اگر خانمی به مشکل کوتاهی دهانه رحم دچار باشد، ممکن است هیچ علائم یا نشانه ای نداشته باشد چرا که دهانه رحم از اوایل بارداری به تدریج شروع به باز شدن می‌کند. ممکن است مادر طی چند روز یا چند هفته (بین هفته‌های چهاردهم تا بیستم بارداری) کمی احساس ناخوشی و یا لکه بینی داشته باشد. شما باید مراقب باشید و در صورت داشتن علائم زیر به پزشک خود اطلاع دهید:

  • احساس فشار بر لگن
  • کمردرد
  • دلپیچه‌های خفیف در شکم
  • تغییر در ترشح‌های واژینال
  • خونریزی حفیف از واژن

تشخیص طول دهانه رحم در بارداری


دهانه رحم کوتاه را تنها می‌توان در دوران بارداری تشخیص داد و حتی تشخیص آن در بارداری اول نیز کار مشکلی است. برای کمک به تشخیص کوتاهی دهانه رحم، پزشک تمامی علائمی که بیمار در دوران بارداری دارد را ثبت می‌کند. همچنین پزشک در مورد سوابق پزشکی مادر از او سوال می‌کند. در صورتی که سابقه سقط جنین در سه ماهه دوم یا سابقه آسیب و پارگی رحم طی زایمان قبلی را داشته اید، حتما این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید. روش‌هایی که برای تشخیص دهانه رحم کوتاه در سه ماهه دوم بارداری به کار می‌روند عبارتند از:

سونوگرافی از طریق واژن

اگر غشای جنینی در کانال دهانه رحمی قرار نداشته باشد، پزشک از روش سونوگرافی به نام ترانسواژینال برای بررسی طول دهانه رحم، میزان اتساع دهانه رحم و بررسی غشاز جنینی استفاده می‌کند. در این روش، یک پروب باریک مخصوص سونوگرافی داخل واژن بیمار قرار داده می‌شود تا امواج صوتی را به سمت دهانه رحم بفرسند و انعکاس این امواج را دریافت کند که نتیجه پردازش این اطلاعات بر روی مانیتور نمایش داده می‌شود.

معاینه لگن

پزشک، دهانه رحم بیمار را معاینه می‌کند تا ببیند مایع آمنیوتیک از طریق دهانه رحم بیرون زده است یا خیر. در این حالت، در واقع غشای جنینی از طریق دهانه رحم بیرون زده و دچار فتق شده است. اگر غشای جنینی در دهانه رحم یا واژن بیمار باشد، دهانه رحم کوتاه است. در حین معاینه پزشک به دنبال هر گونه علائم پارگی دهانه رحم یا اختلال مادرزادی است که می‌تواند منجر به کوتاهی دهانه رحم شود. همچنین پزشک، انقباضات شکمی بیمار را بررسی می‌کند و در صورت نیاز، به طور مداوم آن‌ها را تحت نظر می‌گیرد.

تست‌های آزمایشگاهی

اگر غشای جنینی قابل مشاهده باشد و نتایج سونوگرافی نشان دهنده التهاب باشند و بیمار هیچ گونه علائم عفونت نداشته باشد، احتمالا پزشک انجام نمونه گیری از مایع آمنیوتیک که در اطراف جنین قرار دارد را تجویز می‌کند. در تست آمنیوسنتز، از مایع امنیوتیک نمونه برداری می‌شود تا وجود هر گونه عفونت در این مایع بررسی شود. برای تشخیص کوتاهی دهانه رحم قبل از بارداری هیچ تست قابل اطمینانی وجود ندارد. با این حال، با انجام برخی از تست‌ها قبل از بارداری می‌توان به وجود برخی اختلالاتی که احتمال دارد موجب کوتاهی دهانه رحم شوند، پی برد.

درمان

روش‌هایی که برای کنترل مشکل کوتاهی دهانه رحم به کار می‌روند عبارتند از:

مکمل پروژسترون

اگر شما سابقه‌ی زایمان زودرس در گذشته را داشته باشید، پزشک تزریق هفتگی نوع خاصی از داروی پروژسترون به نام هیدروکسی پروژسترون کاپروات را در سه ماهه دوم بارداری تجویز می‌کند. البته برای پی بردن به تاثیرات هورمون پروژسترون بر نارسایی دهانه رحم، تحقیقات بیشتری باید صورت بگیرند. در حال حاضر به نظر می‌رسد که درمان با پروژسترون برای بارداری چندقلوها موثر نیست.

سونوگرافی‌های متوالی

اگر بیمار سابقه‌ی زایمان زودرس داشته باشد و یا طی جراحی‌ها یا زایمان‌های قبلی به دهانه رحم او آسیبی وارد شده باشد، پزشک با دقت وضعیت دهانه رحم او را تحت نظر میگیرد. برای همین منظور، انجام تست سونوگرافی به صورت دو هفته یکبار از هفته‌ی ۱۵ تا ۲۴ بارداری تجویز می‌شود. اگر دراین زمان، دهانه رحم شروع به باز شدن کند و یا طول آن کمتر از حد طبیعی شود، احتمال دارد که پزشک انجام سرکلاژ دهانه رحم را تجویز کند.

سرکلاژ دهانه رحم

اگر مادر سابقه‌ی زایمان زودرس داشته باشد و یا بارداری او در هفته‌ی کمتر از ۲۴ است و با این حال در تست سونوگرافی، دهانه رحم او در حال باز شدن به نظر می‌آید، ممکن است انجام سرکلاژ دهانه رحم برای پیشگیری از زایمان زودرس تجویز شود. طی این عمل، دهانه رحم با بخیه‌های محکمی بسته می‌شود. این بخیه‌ها طی ماه آخر بارداری و یا با فرا رسیدن زمان زایمان، کشیده می‌شوند. همچنین در صرتی که بیمار سابقه زایمان زودرس در گذشته را داشته باشد که احتمالا دیلیل آن کوتاهی دهانه رحم بوده است، ممکن است پزشک حتی قبل از این که دهانه رحم شروع به باز شدن کند، انجام سرکلاژ را تجویز کند. در این حالت، عمل سرکلاژ قبل از هفتهی ۱۴ بارداری انجام می‌شود. عمل سرکلاژ برای تمامی مادرانی که در معرض خطر داشتن زایمان زودرس هستند نیز مناسب نیست. برای مثال این عمل برای افرادی که چند قلو باردار هستند توصیه نمی شود. قبل از انجام این عمل در مورد مزایا و خطرات احتمالی آن از پزشک خود سوال کنید.

پیشگیری


زنان باردار نمی توانند از بروز کوتاهی دهانه رحم پیشگیری کنند اما می‌توانند برای کمک به داشتن بارداری سالم و کامل، اقداماتی انجام دهند، برای مثال:

  • برای چکاب‌های بارداری به طور منظم به پزشک مراجعه کنید. مراجعات منظم به متخصص زنان و زایمان به این منظور است که پزشک متخصص بتواند سلامت مادر و جنین را کاملا تحت نظر داشته باشد. شما باید طی این مراجعات، در مورد هر گونه علائم یا نشانه‌ی نگران کننده ای که داشته اید را با پزشک صحبت کنید، حتی اگر مشکلی که داشته اید، از نظر خودتان احمقانه، پیش پا افتاده و بی اهمیت بیاید. مراجعات منظم به دندانپزشکی رد طول بارداری نیز اهمیت زیادی دارد.
  • رژیم غذایی سالمی داشته باشید. زنان در دوران بارداری به فولیک اسید، آهن، کلسیم و مواد معدنی دیگر به میزان بیشتری نیاز دارند. مصرف روزانه ویتامین‌های مورد نیاز مادر می‌تواند وجود هر کمبودی در رژیم غذایی را جبران کند. در حالت ایده آل، مصرف این مکمل باید چند ماه قبل از بارداری آغاز شود.
  • به طور هوشمندانه وزن اضافه کنید. اضافه کردن به اندازه و صحیح وزن به سلامت جنین کمک می‌کند. معمولا برای زنانی که قبل از بارداری، وزن سالمی داشته اند، افزایش ۱۱ تا ۱۶ کیلوگرم وزن در بارداری توصیه می‌شود.
  • از قرارگیری در معرض مواد خطرناک دوری کنید. اگر به کشیدن سیگار اعتیاد دارید، سیگار را ترک کنید. همچینین مصرف هر گونه دارویی (حتی داروهایی که بدون نسخه پزشک از داروخانه قابل تهیه هستند) باید با احتیاط زیاد صورت گیرد. قبل از مصرف هر دارو یا مکمل غذایی با پزشک خود مشورت کنید و در صورتی که به شما اجازه داد، آن را مصرف کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *