بیماری ادنومیوز یا بزرگ شدن رحم(ادنومیوزیس)؛ علت، علائم و درمان

ادنومیوز که با نام اندومتریوز رحم نیز شناخته می‌شود یک اختلال بی‌خطر (خوش‌خیم) در عضلات رحم است. سلول‌های سطح داخلی رحم که در غشای داخلی رحم قرار دارند ممکن است از محل غشای داخلی رحم پیشروی کرده و به سمت جداره خارجی رحم بروند. از آنجایی که این سلول‌ها به تغییرات هورمونی که به صورت ماهیانه رخ می‌دهد، واکنش نشان می‌دهند، ممکن است در لایه میانه جداره‌ی رحم، خون تجمع پیدا کند و در نتیجه جداره رحم ضخیم و سفت شود. بیماری ادنومیوز لزوماً خطرناک و مضر نیست اما علائم یا عوارض منفی ناشی از آن می‌توانند بر زندگی شما تأثیر بگذارند. برخی از بیماران دچار خونریزی و درد لگنی شدید می‌شوند که این مشکل می‌تواند زندگی روزمره آن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. زنان مبتلا به ادنومیوز همچنین بیش از دیگران در معرض خطر ابتلا به آنمی هستند. بدون داشتن آهن کافی، بدن نمی‌تواند گلبول قرمز کافی تولید کند تا اکسیژن را به بافت‌های بدن برساند. این مسئله موجب بروز خستگی مفرط، بی‌حالی، سرگیجه و بدخلقی می‌شود. این بیماری همچنین می‌تواند در بروز استرس، اضطراب و افسردگی مؤثر باشد.

ادنومیوز بیماری مرگبار نیست و جان بیمار را تهدید نمی‌کند. اولین اقدامی که متخصص زنان و زایمان برای بیمار می‌کند این است که علائم او را بهبود دهد. برای بهبود علائم ناسی از ادنومیوز، روش‌های درمانی مختلفی وجود دارد. انتخاب روش درمان ادنومیوز به شرایط خاص هر بیمار و شدت وخامت علائم او بستگی دارد. در انتخاب روش درمان همچنین این موضوع در نظر گرفته می‌شود که بیمار قبلاً بچه‌دار شده است یا خیر. در تمامی مواردی که بیماران به درد مزمن لگنی مبتلا هستند، انجام درمان‌های غیر جراحی تا حدود بسیار زیادی می‌تواند مؤثر باشد. البته میزان موفقیت روش‌های غیر جراحی به اندازه‌ی روش جراحی هیسترکتومی نیست. این بیماری بعد از یائسگی به‌خودی‌خود برطرف می‌شود. متخصص زنان و زایمان می‌تواند به شما بگوید که چه روش درمانی برای شرایط شما بهتر است.

جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص زنان و زایمان  تماس بگیرید.

انواع


ادنومیوز دارای دو نوع مختلف است:

ادنومیا متمرکز

در این نوع از ادنومیوز، توده‌های بافتی سفت و ضخیم به صورت توده‌های متمرکز هستند که به آن‌ها ادنومیا گفته می‌شود. در این حالت، بافت ادنومیا کاملاً متمرکز است و به صورت تجمع سلولی است که در یک فضای بسته قرار دارد و مرزهای مشخصی نیز دارد. این توده‌ها بیشتر شبیه میوم یا فیبروم رحم هستند و حتی اغلب با فیبروم رحم اشتباه گرفته می‌شوند. بسیاری از ادنومیاهای متمرکز را می‌توان با جراحی از رحم جدا کرد اما این موضوع بستگی به اندازهی ادنوما دارد. در صورتی که ادنومیا بیش از حد بزرگ باشد، لازم است کل رحم با عمل هیسترکتومی برداشته شود.

ادنومیوز پراکنده

نوع دوم که بیشتر شایع است، نوع ادنومیوز پراکنده است که در سطح جداره میانی رحم گسترده و پراکنده است. همان‌طور که سلول‌های غشای داخلی رحم دچار ادنومیوز شده و بافت رحم را در برمی‌گیرند، رحم نیز بزرگ‌تر شده و بافت آن سفت‌تر می‌شود. در این حالت، مقاربت جنسی و همچنین انجام آزمایشات لگنی توسط پزشک، برای بیمار دردناک می‌شود. در سطح سلولی، با گسترش بیماری به تدریج سلول‌های عضلانی جداره‌ی رحم آسیب می‌بینند و نهایتاً قابلیت ارتجاعی خود را به طور کامل از دست می‌دهند و منقبض نیز نمی‌توانند شوند.  این موضوع اصلی‌ترین علت سقط‌جنین در سه‌ماهه دوم و اوایل سه‌ماهه سوم بارداری در زنان مبتلا به ادنومیوز است.

علل


در حال حاضر، علت اصلی و زمینه‌ای بیماری ادنومیوز برای محققان ناشناخته است. پزشکان می‌دانند که اغلب زنانی که دچار ادنومیوز می‌شوند، سطح بالایی از هورمون استروژن را داشته‌اند که موجب می‌شود این بیماری با گذشت هر ماه شدت بگیرد و گسترش پیدا کند. یک بیماری ژنتیکی که بر روی بافت داخلی رحم اثر می‌گذارد، می‌تواند بر ابتلا به ادنومیوز مؤثر باشد. این بیماری ارثی است.

عوامل خطر


برخی از عوامل موجب می‌شوند که خطر بروز ادنومیوز در فرد بیشتر شود، از جمله:

  • داشتن سن بالاتر از ۴۰ یا ۵۰ سال (قبل از یائسگی)
  • سابقه بچه‌دار شدن

علائم


  • درد زیاد در دوران قاعدگی و خونریزی شدید
  •  دفع لخته‌های خون در دوران قاعدگی
  • خونریزی یا بدون علت در بین دوره‌های قاعدگی
  • درد در هنگام مقاربت جنسی خصوصاً در زمان نزدیک به دوره قاعدگی
  • تورم یا حساسیت به لمس در قسمت پایینی شکم

در صورتی که بیمار به ادنومیوز مبتلا باشد ممکن است رحم او تا دو الی سه برابر حالت عادی بزرگ شود. ادنومیوز همچنین می‌تواند مشکلات ناباروری ایجاد کند.

تشخیص


احتمال آن که بیماری ادنومیوز در آزمایش لگن تشخیص داده شود کم است. اما ممکن است در مواردی، ممکن است پزشک، وجود توده‌ای در رحم، حساسیت در رخم  یا بزرگ شدن رحم را تشخیص دهد. پزشکان برای تشخیص نوع بافتی که بر اثر ادنومیوز تشکیل شده است، انجام سونوگرافی را تجویز می‌کنند تا آن را از سایر تومورهای و توده‌های رحمی تمایز دهند. این بیماری اغلب با اسکن ام آر آی تشخیص داده می‌شود.

درمان


زنانی که به ادنومیوز خفیف مبتلا هستند ممکن است نیازی به درمان نداشته باشند. پزشک در صورتی انجام درمان را توصیه می‌کند که بیمار دچار علائمی شده باشد که در روند زندگی روزمره او اختلال ایجاد کرده‌اند. روش‌های درمان ادنومیوز اغلب بر تسکین علائم ناشی از آن تمرکز دارند. این روش‌های درمانی عبارتند از:

داروهای مسکن

اولین اقدامی که متخصص زنان و زایمان انجام می‌دهد این است که با علائم آزاردهنده‌ی ادنومیوز مقابله کند. بسیاری از بیماران قبل از مراجعه به پزشک داروهای مسکن زیادی را مصرف کرده‌اند. هرچند این داروها هیچ کمکی به از بین بردن ادنومیوز نمی‌کنند اما موجب رفع درد و راحتی بیمار شده و در نتیجه در سطح کیفی زندگی او تأثیر مثبت دارند.

بسیاری از زنانی که در مراحل پیشرفته‌ی بیماری ادنومیوز هستند حتی در انجام کارهای روزانه‌ی خود نیز دچار مشکل می‌شوند و این داروها به آن‌ها کمک می‌کند که بتوانند بر روند عادی زندگی خود، کنترل بیشتری داشته باشند. هرچقدر بیماری ادنومیوز پیشرفت می‌کند، میزان آسیب وارد شده به رحم نیز بیشتر می‌شود و در این زمان درمان با داروهای مسکن کار مشکلی خواهد بود چرا که تجویز دوز بالای مسکن می‌تواند خطرناک باشد.

قرص‌های ضدبارداری

در روش تنظیم هورمونی از قرص‌های ضدبارداری استفاده می‌شود. این روش نیز روشی نسبتاً غیرموثر است چرا که هرچند این قرص‌ها علائم بیمار را بهبود می‌دهند اما در واقع موجب تداوم بیماری نیز می‌شوند. در کوتاه‌مدت، این داروها به کنترل خونریزی‌های شدید کمک می‌کنند و در برخی از بیماران، دفع لخته خون نیز کمتر می‌شود اما بیماری همچنان به پیشروی خود در رحم ادامه می‌دهد. در نهایت این قرص‌ها در کنترل علائم ناموثر خواهند شد. در این مرحله، بیماری ادنومیوز به مرحله پیشرفته خود رسیده است.

درمان با پروژسترون

درمان پروژسترون می‌تواند به خنثی کردن اثرات استروژن زیاد کمک کند. این دارو همچنین می‌تواند روند پیشروی بیماری را نیز کندتر کند. هر چند برخی از زنان در ابتدای درمان با استروژن تا حدودی شاهد بهبودی علائم خود هستند اما اگر بیماری در مراحل پیشرفته باشد، این روش درمانی در واقع تأثیر چندانی در بهبودی علائم نخواهد داشت.  ممکن است این روش ارزش ان را داشته باشد که برای چند ماه آن را امتحان کنید اما در نهایت، انجام جراحی هیسترکتومی اجتناب‌ناپذیر است.

سوزاندن بافت داخلی رحم

برخی روش‌های جراحی جزئی و مختصر مانند کورتاژ یا روش سوزاندن اندومتریوز (جداره داخلی رحم) می‌توانند در کاهش خونریزی و تشکیل لخته خون مؤثر باشند اما این روش‌ها هیچ تأثیری در کنترل پیشروی بیمار در بافت رحم ندارند. پزشکان معمولاً این روش درمانی را به بیماران توصیه می‌کنند تا بتوانند قبل از انجام جراحی باز، کمی زمان بخرند و بیمار را برای قبول کردن این واقعیت که باید جراحی باز انجام دهد، آماده کنند. در واقع اقدام برای درمان‌های اولیه، رهی است که بیمار به تدریج با این واقعیت کنار بیاید که باید رحم خود را با جراحی خارج کند. بعد از انجام کورتاژ یا سوزاندن رحم، بسیاری از بیماران گزارش می‌کنند که علائم آن‌ها تغییرات بسیار جزئی داشته و برخی دیگر نیز با قاعدگی‌های دردناک و دردسرساز روبه‌رو می‌شوند. این درد احتمالاً ناشی از این است که خون در لایه میومتریوم رحم حبس شده است و نمی‌تواند آزاد شود، چرا که جداره‌ی  رحم سوزانده شده است. در این زمان بیماران برای انجام جراحی تاوَن اقدام می‌کند چرا که نمی‌خواهند مجدداً قاعدگی را تجربه کنند که درد آن مشابه در  زایمان است. در واقع کورتاژ یا سوزاند رحم هر دو درمان‌های موقتی و سطحی هستند که تأثیر بلندمدتی در درمان ادنومیوز ندارند.

هیسترکتومی

در نهایت، پرکاربردترین روش درمانی مؤثر برای درمان ادنومیوز، انجام جراحی هیسترکتومی است. قطعاً برای بیمار، انجام هیسترکتومی روشی بسیار ساده‌تر و ایمن‌تر از پشت سرگذاشتن خونریزی‌های شدید و روبه‌رو شدن با عوارض بعد از جراحی‌های کورتاژ یا سوزاندن است. اغلب زنانی که جراحی هیسترکتومی را انجام می‌دهند در ده‌های سی‌سالگی و چهل‌سالگی زندگی خود هستند و متأسفانه عوارض جانبی منفی این عمل را باید تا پایان عمر تحمل کنند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *