بالا بودن هورمون پرولاکتین در زنان،علت،علائم و درمان

کارکرد اصلی پرولاکتین، در تحریک تولید شیر مادر بعد از زایمان است. بنابراین بالا بودن سطح پرولاکتین در بارداری کاملا طبیعی است. «پرولاکتینوما» به شرایطی گفته می‎شود که یک غده‎ی غیر سرطانی (آدنوم) در غده هیپوفیز که در مغز شما قرار دارد، باعث تولید بیش از حد هورمون پرولاکتین شود. این وضعیت، تاثیر اصلی کاهش میزان برخی از هورمون‎های جنسی مانند استروژن در زنان است. اگرچه پرولاکتینوما خطر مرگ ندارد اما می‌تواند باعث کاهش بینایی، ناباروری و ایجاد اثرات سوء دیگری شود. پرولاکتینوما شایع‌ترین نوع اختلال در تولید هورمون غده هیپوفیز است. پزشکان اغلب می‌توانند پرولاکتینوما را با دارو درمان کنند تا سطح پرولاکتین به حالت طبیعی بازگردد. جراحی برای حذف تومور ایجاد شده در غده هیپوفیز نیز یکی از گزینه‌های درمان است.

اگر دچار علائم و نشانه‎های مرتبط با پرولاکتینوما هستید، به متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید تا علت را بیابید. درمان بیماری بر مبنای علت آن است. برخی از افراد با وجود داشتن سطح بالای پرولاکتین، علائم و نشانه‎های کمی دارند و یا کلا هیچ علائمی ندارند، این افراد به درمان نیاز ندارند. متخصص زنان و زایمان، ممکن است بسته به شرایط و عوامل خاصی از قبیل سن بیمار، سوابق پزشکی قبلی و سلامت عمومی، انواع مختلفی از درمان‎ها را توصیه کند. گاهی اوقات بهترین شیوه عمل این است که علائم را در طی زمان مشاهده کنید و بعدها تنها در صورتی که علائم بدتر شوند مداخله کنید. گاهی انجام جراحی به محض تشخیص، ضروری است. در موارد خاصی نیز درمان دارویی می‎تواند علائم را کنترل کند. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با شماره های متخصص زنان و زایمان تماس بگیرید.

دلایل



غده هیپوفیز یک غده لوبیا شکل کوچک است که در پایه مغز قرار دارد. غده هیپوفیز با وجود اندازه کوچک خود، تقریباً بر تمام بخش‌های بدن تاثیر می‌گذارد. هورمون‌های آن به تنظیم عملکردهای مهم مختلف مانند رشد، فشار خون و تولید مثل کمک می‎کنند. اختلال پرولاکتینوما اغلب در زنان بین سنین ۲۰ تا ۳۴ ساله رخ می‌دهد. پرولاکتینوما یکی از انواع تومورهای گوناگون است که در غده هیپوفیز ایجاد می‌شود. علت ایجاد این تومورها ناشناخته است. علل احتمالی دیگر برای تولید بیش از حد هورمون پرولاکتین، داروها، انواع دیگری از تومورها که در غده هیپوفیز ایجاد می‎شوند، اختلال غده تیروئید، آسیب قفسه سینه، بارداری و شیردهی می‌باشد.

علائم



پرولاکتینوما علائم یا نشانه‎های قابل توجهی دارد. این علائم و نشانه‌ها می‌توانند ناشی از بالا رفتن سطح پرولاکتین در خون (هایپر پرولاکتینمی) یا فشار روی بافت‎های اطراف، توسط یک تومور بزرگ باشند. افزایش پرولاکتین می‎تواند سیستم تولید مثل )هیپوگنادیسم) را مختل کند، و برخی از علائم و نشانه‎های پرولاکتینوما مختص مردان یا زنان است.

پرولاکتینوما در زنان موجب موارد زیر می‎شود:

  • دوره‌های عادت ماهیانه نامنظم یا نداشتن عادت ماهیانه (آمنوره)
  • ترشح شیر از سینه‎ها (گالاکتوره) زمانی که باردار نیستید یا در حال شیردهی نمی‎باشید.
  • مقاربت جنسی دردناک ناشی از خشکی واژن
  • آکنه و رشد موهای زائد صورت و بدن (هیرسوتیسم)
  • تراکم استخوانی کم
  • کاهش تولید هورمون‎های دیگر غده هیپوفیز (کم کاری غده هیپوفیز) که نتیجه‌ای از وارد آمدن فشار بر غده هیپوفیز توسط تومور است.
  • از دست دادن علاقه به فعالیت جنسی
  • سردرد
  • اختلالات بینایی
  • ناباروری

هنگامی که تومورها بسیار کوچک هستند، زنان زودتر از مردان علائم و نشانه‌ها را بروز می‌دهند. احتمالاً به این دلیل که زنان از طریق نداشتن عادت ماهیانه یا داشتن دوره‌های قاعدگی نامنظم، متوجه اختلال می‌شوند.

تشخیص



اگر بیمار دارای علائم و نشانه‌هایی باشد که نشان‌دهنده ابتلا به پرولاکتینوما هستند، پزشک موارد زیر را توصیه می‌کند:

  • آزمایش خون: آزمایش خون می‌تواند تولید بیش از حد پرولاکتین یا غیرطبیعی بودن سطح هورمون‌های دیگری که توسط غده هیپوفیز کنترل می‌شوند را تشخیص دهد. زنانی که در سن باروری قرار دارند نیز آزمایش بارداری می‌دهند.
  • تصویربرداری از مغز: ممکن است پزشک با استفاده از تصویر تهیه شده از تومور موجود در غده هیپوفیز، توسط اسکن مغناطیسی رزونانس، تومور را تشخیص دهد.
  • آزمایش بینایی سنجی: این آزمایش تعیین می‌کند که آیا تومور موجود در غده هیپوفیز باعث اختلال بینایی بیمار شده است یا خیر.

علاوه بر این موارد، ممکن است پزشک بیمار را برای انجام آزمایش‎های بیشتر به پزشک متخصص درمان اختلالات سیستم غدد درون ریز (متخصص غدد درون ریز) ارجاع دهد.

اهداف درمانی در درمان پرولاکتینما عبارتند از:

  • بازگرداندن تولید پرولاکتین به سطح نرمال
  • بازگرداندن عملکرد طبیعی غده هیپوفیز
  • کاهش اندازه تومور ایجاد شده در غده هیپوفیز
  • از بین بردن علائم یا نشانه‎های فشار تومور، مانند سردرد و اختلالات بینایی
  • بهبود کیفیت زندگی

درمان پرولاکتینوما شامل دو روش درمانی عمده است: استفاده از دارو و جراحی

 

داروها


دارو

داروهای خوراکی اغلب می‌توانند تولید پرولاکتین را کاهش داده و علائم را از بین ببرند. داروها همچنین می‎توانند باعث کوچک شدن تومور شوند. با این حال به طور کلی، درمان طولانی مدت با داروها ضروری است. پزشکان از داروهایی که آگونیست‌های دوپامین نامیده می‎شوند، برای درمان پرولاکتینوما استفاده می‌کنند. این داروها تاثیرات دوپامین – ماده شیمیایی مغزی است که به طور معمول تولید پرولاکتین را کنترل می‌کند- را شبیه سازی می‌کنند اما تأثیر آنها قوی‌تر و طولانی مدت است. داروهای تجویز شده معمولاً شامل بروموکریپتین و کابرگولین می‌باشد. این داروها تولید پرولاکتین را کاهش می‌دهند و می‎توانند در اکثر افراد مبتلا به پرولاکتینوما، اندازه تومور را نیز کوچک‌تر کنند.

مصرف دارو در دوران بارداری

بروموکریپتین داروی ترجیحی برای درمان زنانی است که می‌خواهند قدرت باروری خود را بازیابند. با این حال هنگامی که بیمار باردار می‌شود، پزشک به او توصیه می‎کند مصرف هر نوع دارویی را متوقف کند. هرچند مصرف هر دو دارو، در اوایل بارداری بی‌خطر است؛ بی‌خطر بودن آن‌ها در طول بارداری مشخص نیست. با اینحال اگر بیمار پرولاکتینومای جدی داشته باشد، یا دچار علائم و نشانه‎هایی مانند سردرد یا تغییرات بینایی باشد، پزشک ممکن است از بیمار بخواهد داروهای تجویزی خود، برای جلوگیری از عوارض پرولاکتینوما را مجدداً مصرف کند. اگر بیمار در حال درمان پرولاکتینوما باشد و بخواهد باردار شود، باید قبل از بارداری درباره گزینه‌های مختلف خود، با پزشک خود مشورت کند.

عمل جراحی


جراحی

اگر دارو درمانی، برای درمان پرولاکتینوما جواب نمی‌دهد یا بیمار نمی‌تواند مصرف دارو را تحمل کند؛ می‌توان جراحی برای حذف تومور را در نظر گرفت. ممکن است جراحی برای برداشتن فشار از روی اعصاب کنترل کننده بینایی ضروری باشد. نوع عمل جراحی به اندازه و شکل تومور بستگی دارد.

جراحی ترانس اسفنوئیدی

اکثر افرادی که به عمل جراحی نیاز دارند از این طریق جراحی می‌شوند. در این روش تومور از طریق حفره بینی برداشته می‌شود. میزان عوارض آن کم است چراکه در طول عمل جراحی هیچ نقطه‌ای از مغز لمس نمی‌شود و هیچ زخم قابل مشاهده‌ای ندارد.

جراحی ترانس کرانیال (از طریق جمجمه)

این جراحی که سرگیوتومی نیز نامیده می‌شود، در صورتی انجام می‌گیرد که تومور بیمار بسیار بزرگ شده باشد و یا به بافت مغزی نزدیک باشد. در این روش جراح از طریق قسمت فوقانی جمجمه به تومور می‎رسد. نتیجه عمل جراحی بستگی به اندازه و محل تومور و سطح پرولاکتین قبل از عمل جراحی و همچنین مهارت‌های جراح دارد. هر قدر سطح پرولاکتین قبل از عمل جراحی بالاتر باشد، احتمال برگشتن تولید پرولاکتین به حالت طبیعی پس از جراحی کمتر است. جراحی در اکثر افراد مبتلا به تومورهای درون هیپوفیزی کوچک، منجر به اصلاح سطح پرولاکتین خون می‌شود. با این حال بسیاری از تومورهای هیپوفیزی در عرض ۵ سال پس از جراحی باز می‎گردند. برای افراد مبتلا به تومورهای بزرگتر که تنها جزئی از تومور می‌تواند برداشته شود، اغلب دارو درمانی پس از عمل جراحی می‌تواند پرولاکتین را به سطح نرمال بازگرداند

 

پرتو درمانی


این روش برای افرادی که به درمان دارویی پاسخ نداده‎اند و شرایط جراحی را هم ندارند یک گزینه مناسب است. پرتو درمانی برای کاهش اندازه تومور استفاده می‌شود.

“کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است”

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *