افتادگی (پرولاپس) مثانه و رحم: دلایل،عوارض،درمان با/بدون جراحی

افتادگی رحم

زهدان یا رحم، ارگانی عضلانی است که با عضلات و لیگامنت‌های لگن سر جای خود قرار گرفته است. اگر این عضلات یا لیگامنت‌ها تضعیف شده یا کشیده شوند، دیگر نخواهند توانست رحم را در جای خود نگاه دارند و اصطلاحاً افتادگی رحم رخ می‌دهد. افتادگی رحم هنگامی رخ می‌دهد که رحم از جای طبیعی خود در لگن نزول یا پرولاپس کرده و به دیواره واژن یا کانال زایمان فشار آورد.

افتادگی رحم می‌تواند جزئی یا کامل باشد. افتادگی رحم جزئی زمانی اتفاق می‌افتد که تنها بخشی از رحم وارد واژن شود. پرولاپس کامل به وضعیتی اطلاق می‌شود که در آن نزول رحم در واژن بقدری شدید است که قسمتی از آن از واژن بیرون می‌زند.

اکثر زنانی که به پرولاپس جزئی مبتلا هستند، هیچ علائمی از خود بروز نمی‌دهند که نیازمند درمان باشد. پرولاپس رحم می‌تواند منجر به مشکلات شدیدی همچون ایجاد زخم و عفونت در دهانه رحم و دیواره واژن شود. تشخیص زودهنگام این بیماری توسط متخصص زنان و زایمان می‌توان از وقوع چنین مشکلات جلوگیری کند.  چند روش درمانی برای پرولاپس مزمن رحم وجود دارد. اولین روش درمانی بهتر است شامل تمرینات ورزشی برای تقویتی عضلات کف لگن باشد. می‌توان از یک رحم‌بند که درون واژن قرار داده می‌شود برای حمایت از رحم و کاهش علائم پرولاپس کمک گرفت. تمرینات ورزشی کف لگن، با وجود رحم‌بند درون واژن نیز کارآمد هستند. در موارد خیلی وخیم، شاید به جراحی نیاز شود.

جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت تشخیص و درمان افتادگی رحم و مثانه با شماره های

متخصص زنان و زایمان

تماس بگیرید.

علل


بارداری و زایمان

به اعتقاد متخصصین، بارداری اولین دلیل پرولاپس ارگان‌های لگنی است. حال این پرولاپس می‌تواند بلافاصله پس از بارداری باشد، یا سی سال بعد. عوامل بسیاری همچون وزن نوزاد، آسیب جسمی زایمان و استرس‌های زایمان می‌توان عضلات و لیگامنت‌های لگن را کش بیاورد. بعضی از عضلات و لیگامنت‌های آسیب دیده هیچگاه نخواهند توانست قدرت و کشسانی سابق خود را بدست آورند. 

فیبروم یا تومورهای بزرگ 

زنانی که فیبرومهای بزرگ، (لینک به مقاله فیبروم رحم)، یا تومورهای لگنی بزرگی دارند، بیشتر در معرض خطر پرولاپس هستند.

پیری و یائسگی 

فرآیند پیری، تضعیف عضلات لگن را بیش از پیش می‌کند و کاهش طبیعی میزان استروژن در دوران یائسگی،  (لینک به مقاله علائم یائسگی)، نیز منجر به از دست رفتن خاصیت کشسانی عضلات می‌شود.

چاقی 

زنانی که مبتلا به اضافه وزن شدید هستند، بیشتر در معرض خطر پرولاپس قرار دارند.

سرفه مزمن، یبوست یا دررفتگی 

سرفه مزمن ناشی از مصرف سیگار، آسم یا برونشیت، یا در رفتگی همراه با یبوست، خطر پرولاپس را افزایش می‌دهد زیرا این موارد می‌توانند در نهایت منجر به تضعیف ارگان‌های حامی لگنی شوند.

بلند کردن اجسام خیلی سنگین

بلند کردن اجسام خیلی سنگین نیز می‌تواند موجب کشیدگی و آسیب به عضلات لگن شوند، زنانی که در محل کار، روزانه مجبور به انجام کارهای یدی یا بلند کردن اجسام سنگین هستند، همچون بچه‌داری، در معرض خطر بیشتری هستند.

عوامل ژنتیکی 

زنانی که بصورت ژنتیکی دچار کمبود استروژن هستند(سندروم مارفان)یاسندروم اهلرز- دانلوس)حتی اگر سایر عوامل خطر را نداشته باشند، باز هم احتمالی بالایی برای ابتلا به پرولاپس رحم دارند.

جراحی سابق لگن 

جراحی لگن، برای مثال عمل ترمیمی مثانه، می‌تواند به اعصاب و بافت‌های ناحیه لگن آسیب زده و خطر پرولاپس را افزایش دهد.

جراحت طناب نخاعی یا سایر بیماری‌های آتروفی عضلانی

جراحات وارده به طناب نخاعی و بیماری‌هایی نظر دیستروفی عضلات و تصلب بافت‌های متعدد، احتمال ابتلا به پرولاپس را افزایش می‌دهد. اگر عضلات لگن، فلج شوند یا حرکت محدود شود، عضلات ضعیف شده و دیگر نمی‌تواند از ارگان‌های لگنی حمایت کنند.

 علائم بالینی

زنانی که پرولاپس جزئی دارد، شاید این علائم را تجربه نکنند. علائم بالینی ناشی از پرولاپس متوسط تا شدید عبارتند از:

  • احساس نشستن روی توپ
  • خونریزی از واژن
  • افزایش ترشحات غیرطبیعی(لینک به مقاله انواع ترشحات غیرطبیعی زنان)
  • مشکل در آمیزش جنسی
  • مشاهده قسمتی از رحم یا دهانه رحم بیرون از واژن
  • احساس فشار یا سنگینی در لگن
  • یبوست
  • عفونت ادرار مکرر (لینک به مقاله عفونت ادرار)

عوارض 


عوارض پرولاپس رحم عبارتند از:

زخم

در موارد شدید پرولاپس رحم، دیواره داخلی رحم می‌تواند جابجا شده و بیرون بزند. این عارضه منجر به زخم دیواره واژن و عفونت آن می‌شود.

حبس شدگی

اگر بیمار زن جوان و بارداری باشد، باید پس از بزرگ شدن رحم آن را جابجا کرد، در غیر اینصورت رحم در بخش زیرین لگن یا واژن حبس می‌شود. در آن صورت، آماس رحم می‌تواند منجر به حبس شدگی و حتی از قطع خونرسانی به رحم شود.

پرولاپس  سایر ارگان‌های لگنی

در صورت بروز پرولاپس رحم، احتمال پرولاپس سایر ارگان‌های لگنی نیز وجود دارد، از جمله مثانه، راست روده و غیره. بیرون‌زدگی مثانه  معمولا در دیواره روبرویی واژن رخ می‌دهد که موجب سیستوسل شده و در نهایت منجر به سختی در ادرار و افزایش احتمال عفونت ماری ادراری می‌شود. ضعیف شدن بافت همبند پوشاننده راست‌روده می‌تواند منجر به پرولاپس راست روده (رکتوسل) شود، که در نهایت باعث دشواری در هضم و دفع خواهد شد.

مراحل


پرولاپس رحم مراحل مختلفی دارد، این مراحل بر اساس میزان نزول رحم است. سایر ارگان‌های لگنی (همچون مثانه یا روده) نیز می‌توانند درون واژن پرولاپس کنند. چهار دسته پرولاپس رحم عبارتند از:

  • مرحله ۱ – رحم در نیمه بالایی واژن
  • مرحله ۲ – نزول رحم به نزدیکی دهانه واژن
  • مرحله ۳ – بیرون زدگی بخشی از رحم از واژن
  • مرحله ۴ – بیرون زدگی کامل رحم از واژن.

تشخیص پزشکی 


پزشک برای تشخیص این بیماری آزمایش لگن  انجام خواهد داد. از بیمار خواسته می‌شود تا به پشت در وضعیتی زایمان طبیعی قرار بگیرد. با این کار میزان افتادگی رحم مشخص می‌شود.

  • افتادگی رحم در صورتی خفیف است کهدهانه رحمبه قسمت پایینیواژنسقوط کرده باشد.
  • افتادگی متوسط رحم حالتی است که دهانه رحم تقریباً از دهانه واژن بیرون بزند.

سایر مواردی که می‌توان با آزمایش لگن مشاهده کرد عبارتند از:

  • بیرون زدگی مثانه یا دیواره روبرویی واژن به داخل آن سیستوسل
  • بیرون زدگی راست‌روده یا دیواره عقبی واژن به داخل آن
  • پایین‌تر بودن مجرای پیشاب و مثاله از جای معمول خود در لگن

 

درمان 


مبتلایان به این بیماری نیازی درمان ندارند، مگر اینکه علائم این بیماری بروز کرده باشد. در بسیاری از موارد هنگامی که مجرای پیشاب تا دهانه واژن نزول کند، درمان آغاز می‌شود.

تغییر سبک زندگی

موارد زیر می‌توانند به بیمار در کنترل علائم خود کمک کنند:

  • کاهش وزن در صورت چاقی مفرط.
  • اجتناب از بلند کردن وزنه‌های سنگین یا کشیدگی.
  • درمان سرفه مزمن.

 

مصرف هورمون استروژم

به کمک هورمون استروژن می‌توان از تضعیف بیشتر عضلات حامی لگنی جلوگیری کرد، ولی مصرف این داروها عوارض جانبی خاص خود را نیز دارد.

استفاده از رحم بند در واژن

استفاده از رحم بند در وازن

شاید پزشک گذاشتن یک دستگاه لاستیکی یا پلاستیکی مشابه دونات درون واژن را توصیه کند. به این وسیله رحم‌بند می‌گویند. با این وسیله می‌توان رحم را در جای خود نگاه داشت. شاید از رحم‌بند بطور کوتاه مدت یا بلند مدت استفاده شود. این وسیله به اندازه واژن بیمار تنظیم می‌شود. بعضی از رحم‌بندها مشابه دیافراگم جلوگیری از حاملگی هستند.

باید بطور منظم این وسیله را تمیز کرد. گاهی اوقات پزشک باید نظافت را انجام دهد. باید به زنان آموزش طریقه استفاده، نظافت و درآوردن رحم‌بند آموزش داده شود.

عوارض جانبی رحم‌بند عبارتند از:

  • ترشحات غیرطبیعی و بودار از واژن
  • آسیب رسیدن به دیواره واژن
  • زخم شدگی واژن
  • مشکل در آمیزش جنسی

هیسترکتومی 

معمولا هیسترکتومیواژن برای ترمیم  پرولاپس رحم انجام می‌شود. هرگونه نزول دیواره‌های واژن، مجرای پیشاب، مثانه یا راست‌روده را می‌توان بطور همزمان ترمیم  کرد. هیسترکتومی شاید برخی از مشکلات پرولاپس رحم را تسکین دهد ولی نمی‌تواند تمام مشکلات را برطرف کند. درد لگن، درد قسمت پایین بدن یا درد در هنگام آمیزش (لینک به مقاله درد هنگام نزدیکی) (دیسپارونیا) ممکن است بعد از عمل نیز باقی بماند. در برخی موارد دیده شده، علائم بعد از عمل بازگشته‌اند. احتمال موفقیت این عمل در صورتی که بیمار سابقاً جراحی لگن یا پرتودرمانی لگن داشته باشد، کمتر می‌شود

  

جراحی 

جراحی

نباید تا هنگامی که علائم بیماری بدتر از عوارض جراحی نشده‌اند جراحی کرد. نوع جراحی به موارد زیر بستگی دارد:

  • شدت پرولاپس
  • قصد بیمار برای بارداری
  • سن، وضعیت سلامتی و سایر بیماری‌های وی
  • قصد بیمار برای بازیابی کارکرد واژن

امروز می‌توان عمل‌هایی را بدون برداشتن رحم انجام داد، مثل فیکساسیون sacrospinous. در این عمل از لیگامنت‌های مجاور برای پشتیبانی از رحم استفاده می‌شود. روش‌های دیگری نیز وجود دارند.

پیشگیری


شاید هر کسی نتواند از پرولاپس رحم پیشگیری کند. ولی قطعاً می‌تواند اقداماتی برای کاهش احتمال آن انجام دهد. از جمله:

  • ورزش منظم
  • حفظ وزن مناسب
  • انجام تمرینات کگل (لینک به مقاله ورزش کگل برای خانم ها)
  • استفاده از درمان جایگزینی هورمون استروژن در دوران یائسگی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *