لقاح مصنوعی و بارداری به روش IVF؛ مزایا و عوارض

لقاح مصنوعی یا آی وی اف فرآیندی پیچیده برای درمان ناباروری یا مشکلات ژنتیکی و کمک به بارداری است. در لقاح مصنوعی، تخم‌های بالغ از تخمدان گرفته شده و در آزمایشگاه توسط اسپرم بارور می‌شوند. سپس، تخم یا تخم‌های بارور شده (جنین) در رحم زن کاشته می‌شوند. یک دوره لقاح مصنوعی حدود دو هفته طول می‌کشد. لقاح مصنوعی موثرترین روش بارداری کمکی است.  روش ای وی اف می‌تواند با استفاده از تخم‌های زن و اسپرم همسرش انجام شود. یا ممکن است با استفاده از تخم‌ها، اسپرم و یا جنین‌های یک اهدا کننده‌ی آشنا یا ناشناس انجام شود. در برخی موارد از یک حامل بارداری (رحم جایگزین)(زنی که جنین در رحم او کاشته می‌شود) استفاده می‌گردد.

شانس تولد یک نوزاد سالم با استفاده از روش لقاح مصنوعی به عوامل مختلفی همچون سن فرد و علت ناباروری بستگی دارد. در لقاح مصنوعی اگر بیش از یک جنین در رحم فرد کاشته شود، ممکن است بارداری دوقلو شود. متخصص زنان و زایمان می‌تواند فرایند درمان با روش لقاح مصنوعی، خطرات احتمالی آن و اینکه آیا روش لقاح مصنوعی برای فرد مناسب هست یا خیر را توضیح دهد. جهت دریافت مشاوره و یا رزرو نوبت با متخصص زنان و زایمان تماس بگیرید.

کاربردهای لقاح خارج از بدن


اگر لقاح مصنوعی برای درمان ناباروری انجام شود، زوجین می‌توانند قبل از انجام آن، روش‌هایی کمتر تهاجمی مانند داروهای باروری (برای افزایش تولید تخم) یا آی یو آی (روشی که در آن، در نزدیکی زمان تخمک گذاری، اسپرم مستقیما در رحم زن قرار داده می‌شود) را امتحان کنند. گاهی در زنان بالای ۴۰ سال، لقاح مصنوعی به عنوان اولین روش برای درمان ناباروری توصیه می‌شود. همچنین از لقاح مصنوعی در مواردی که زن بیماری خاصی دارد استفاده می‌شود. به عنوان مثال، از لقاح مصنوعی در موارد زیر استفاده می‌شود:

  •  انسداد یا آسیب لوله رحم
  •  اختلال در تخمک گذاری
  •  نارسایی زودرس تخمدان
  •  اندومتریوز
  •  فیبروم رحم
  •  برداشتن یا بستن لوله‌های رحم
  •  اختلال در عملکرد یا تولید اسپرم
  •  اختلال ژنتیکی
  •  جلوگیری از بارداری به دلیل سرطان یا برخی بیماری‌های دیگر

زنانی که رحمشان وظایف خود را به خوبی انجام نمی‌دهد یا زنانی که بارداری برای سلامت آنها مضر است، از لقاح مصنوعی یا رحم جایگزین (زنی که جنین در بدن او کاشته می‌شود) استفاده می‌کنند. در چنین مواردی، تخم‌های زن توسط اسپرم بارور نمی‌شوند، بلکه جنین‌های آماده در رحم فرد حامل بارداری قرار داده می‌شود.

اقدامات قبل از لقاح خارج از بدن


قبل از شروع سیکل Ivf با استفاده از تخم‌ها و اسپرم زوجین، دو طرف باید آزمایش‌هایی انجام دهند که عبارتند از:

آزمایش ذخیره‌ی تخمدان

برای تعیین کیفیت و کمیت تخم‌های زن، پزشک غلظت هورمون محرک فولیکول (FSH)، استرادیول (استروژن) و هورمون آنتی مولرین را در روزهای اول قاعدگی آزمایش می‌کند. جواب این آزمایش، که معمولا همراه با جواب اولتراسوند تخمدان‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، به پزشک کمک می‌کند که مدت زمان مورد نیاز برای پاسخگویی تخمدان‌ها به داروی باروری را تعیین کند.

آزمایش سمن

اگر آزمایش سمن در هنگام ارزیابی اولیه‌ی باروری در زوجین انجام نشود، قبل از آغاز سیکل درمان با روش لقاح مصنوعی، آزمایش سمن انجام خواهد شد.

‌آزمایش بررسی بیماری‌های عفونی

آزمایش‌هایی روی هر دو طرف برای تشخیص بیماری‌های عفونی مانند ایدز انجام می‌شود.

عمل ساختگی انتقال جنین

پزشک یک عمل ساختگی انتقال جنین انجام می‌دهد تا عمق حفره‌ی رحمی زن و مناسب‌ترین روش برای قرارگیری موفق جنین در رحم را تعیین کند.

معاینه‌ی حفره‌ی رحمی

پزشک قبل از آغاز Ivf، حفره‌ی رحمی زن را معاینه خواهد کرد. ممکن است معاینه حفره رحمی شامل انجام یک سونوهیستروگرافی که در آن مایعی از راه گردن رحم به رحم زن تزریق می‌شود و یک سونوگرافی برای تهیه عکس‌هایی از حفره‌ی رحمی زن باشد. یا ممکن است معاینه‌ی حفره رحمی شامل انجام هیسترکتومی نیز باشد. در هیستروسکوپی یک تلسکوپ ظریف، انعطاف پذیر و مجهز به نور (هیستروسکوپ) از راه واژن و گردن رحم وارد رحم می‌شود.

فرآیند درمان


القا تخم

قبل و در حین انجام ای وی اف، متخصصان باروری تخمدان‌های زن را مورد بررسی قرار داده و زمان آزادسازی تخمک را تعیین می‌کنند. پزشک باید اطمینان حاصل کند که تخمدان‌های زن، تخمک تولید می‌کنند و علاوه بر موارد دیگر، سطح هورمون‌های او نیز طبیعی است. اکثر زنان در این دوران دارو یا هورمون‌های باروری مصرف می‌کنند تا یک یا چند تخم تولید شود. وجود چند تخم برای انجام لقاح مصنوعی باعث افزایش شانس بارداری می‌شود.

برداشت تخم

در این مرحله از لقاح مصنوعی از داروی مسکن برای کاهش درد و ناراحتی استفاده می‌شود. سپس یک سوزن بسیار ظریف از دیواره‌ی بالای واژن به داخل می‌رود. سپس با استفاده از اولتراسوند واژن و ساکشن ملایم، مایعی از فولیکول‌ها برداشته می‌شود. بلافاصله پس از برداشت فولیکول، تخمک (تخم) از مایع فولیکول جدا می‌شود. سپس تخم در یک ظرف کشت که دارای محیط مغذی (محیط کشت) است قرار داده شده و به انکوباتور (محفظه رشد) منتقل می‌شود.

لقاح

مرحله‌ی بعد انجام لقاح است. نمونه‌ای از اسپرم همسر یا اهدا کننده گرفته شده و فعال‌ترین اسپرم در یک اتاق مخصوص با تخم ترکیب می‌شود. گاهی اسپرم مستقیما به تخم تزریق می‌شود. سپس اسپرم و تخم در یک انکوباتور قرار داده شده و در صفحه مانیتور نمایش داده می‌شوند تا زمانی که اطمینان حاصل شود یک جنین سالم تشکیل شده است.

انتقال و کاشت جنین

آخرین مرحله‌ی لقاح مصنوعی، انتقال جنین است. ابتدا جنین‌ها آزمایش می‌شوند تا سالم‌ترین جنین برای انتقال مشخص شود. برای انتقال جنین یا جنین‌ها، یک سپکولوم در واژن زن قرار داده شده و جنین یا جنین‌ها از طریق لوله‌ای پلاستیکی که از راه گردن رحم وارد حفره رحمی شده، انتقال داده می‌شوند. پس از انجام لقاح مصنوعی، زن باید حدود ۲۴ ساعت استراحت کند.

مراقبت‌های بعد از IVF


نیاز نیست زن تمام فعالیت‌های خود را حذف کند بلکه فقط فعالیت‌های سنگین که تاثیر زیادی روی او دارند را نباید انجام دهد. بعد از لقاح مصنوعی، تخمدان‌ها بزرگ و حساس هستند و باید از آنها مراقبت کرد. همچنین انجام یک کار سنگین نیز باعث تحریک انقباضات رحمی می‌شود و زن باید به دلایلی که کاملا واضح است، از ایجاد چنین انقباضاتی جلوگیری کند. بهترین رژیم غذایی برای کمک به کاشت شبیه به همان رژیمی است که زن باید در دوران بارداری و در طول درمان رعایت کند. این رژیم باید از نظر مواد مغذی، رژیمی متعادل و تشکیل شده از مقدار زیادی سبزیجات، فیبر و پروتئین باشد. از غذاهایی همچون ماهی‌هایی که دارای جیوه زیاد هستند و پنیرهای نرم پرهیز شود و در مورد مصرف هرگونه ویتامین یا مکمل غذایی با پزشک مشورت شود.

نتایج


بین ۱۲ روز تا دو هفته پس از بازیابی تخم، پزشک نمونه خون زن را آزمایش می‌کند تا ببیند او باردار است یا خیر.

  •  اگر زن باردار بود، پزشک او را به قسمت مراقبت‌های بارداری می‌فرستد.
  •  اگر زن باردار نبود، مصرف پروژسترون را قطع کرده و در طول یک هفته بعد قاعدگی آغاز می‌شود. اگر قاعدگی آغاز نشد یا خونریزی غیر طبیعی بود، باید با پزشک تماس بگیرد. اگر زن مایل بود مجددا لقاح مصنوعی انجام دهد، پزشک انجام کارهایی که شانس بارداری را افزایش می‌دهند را به او توصیه می‌کند.

خطرات


برخی از مراحل ای وی اف خطراتی به همراه دارند که عبارتند از:

  •  تولد نوزادان چندقلو
  •  زایمان زودرس و کم وزنی نوزاد هنگام تولد
  •  سندرم تحریک پذیری تخمدان
  •  سقط جنین
  •  عوارض فرایند بازیابی تخم
  •  حاملگی پوچ
  •  نقص‌های هنگام تولد
  •  سرطان رحم
  •  استرس

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *