علت و درمان نازایی و ناباروری زنان و مردان

برخی از زنان سریع باردار می‌شوند اما در برخی دیگر باردار شدن مدت بیشتری طول می‌کشد. ناباروری به معنی عدم توانایی باردار شدن پس از یک سال تلاش (یا اگر فرد 35 ساله و بیشتر باشد پس از شش ماه تلاش) است. زنانی که می‌توانند باردار شوند اما نمی‌توانند جنین را حفظ کرده و باردار بمانند نیز نابارور نامیده می‌شوند. بسیاری از مشکلات پزشکی و سلامتی باعث سخت شدن بارداری می‌شوند. گاهی نیز دلیلی برای ناباروری پیدا نمی‌شود.

اگر در باردار شدن مشکل دارید، متخصص زنان و زایمان در کشف علت و یافتن روش درمان مناسب به شما کمک خواهد کرد. آزمایش‌های تصویری، آزمایش ادرار و آزمایش خون برای تشخیص علت ناباروری استفاده می‌شوند. آزمایش سمن نیز برای بررسی تعداد و سلامت کلی اسپرم در آقایان انجام می‌شود. ناباروری با استفاده از دارو، جراحی، لقاح مصنوعی، یا تکنولوژی کمکی باروری درمان می‌شود. در بسیاری موارد از چند روش برای درمان استفاده می‌شود. جهت دریافت مشاوره و یا رزرو نوبت با متخصص زنان و زایمان تماس بگیرید.

دلایل نازایی زنان


در اکثر موارد، نازایی در زنان در اثر مشکلات موجود در تخمک گذاری ایجاد می‌شود. بدون تخمک گذاری، هیچ تخمی برای بارور شدن وجود ندارد. برخی از علائم ناباروری در زنان نشان دهنده‌ی تخمک گذاری غیر طبیعی وجود قاعدگی نامنظم یا عدم قاعدگی است. مشکلات تخمک گذاری معمولا در اثر سندرم تخمدان پلی کیستیک ایجاد می‌شوند. سندرم تخمدان پلی کیستیک یک عدم تعادل هورمونی است که مانع تخمک گذاری طبیعی می‌شود. سندرم تخمدان پلی کیستیک رایج‌ترین علت نازایی در زنان است. دیگر علل کم‌تر رایج ناباوری در زنان عبارتند از:

دلایل ناباروری مردان


معمولا علل ناباروری در مردان عبارتند از:

  • مشکلی به نام واریکوسل: واریکوسل زمانی ایجاد می‌شود که رگ‌های بیضه‌های مرد خیلی بزرگ باشند. بزرگی رگ‌ها باعث گرمی بیضه‌ها می‌شود. گرما می‌تواند بر شکل یا تعداد اسپرم اثر گذارد.
  • عوامل دیگری که باعث می‌شوند تعداد اسپرم تولید شده در بدن مرد بسیار کم باشد یا اصلا اسپرم تولید نشود.
  • حرکت اسپرم: شکل اسپرم باعث حرکت اسپرم می‌شود. گاهی وجود زخم‌ها یا آسیب به دستگاه تناسلی باعث قطع تولید اسپرم می‌شود. گاهی مرد با مشکلاتی متولد می‌شود که بر اسپرم او اثر می‌گذارند. در برخی دیگر از موارد، مشکلات در اثر زخم یا آسیب ایجاد می‌شوند. به عنوان مثال، معمولا سیستیک فیبروزیس باعث ناباروری در مردان می‌شود.

عوامل خطرساز


  • سن
  • سیگار کشیدن
  • استرس
  • رژیم غذایی نامناسب
  • آموزش ورزشی
  • اضافه وزن یا کمبود وزن
  • عفونت‌های منتقل شده از راه جنسی

تشخیص ناباروری


پزشکان یک آزمایش ناباروری انجام می‌دهند. انجام آزمایش مستلزم معاینه فیزیکی است. همچنین پزشک سلامت زوجین را بررسی میکند. گاهی با همین کار مشکل پیدا می‌شود. اما در اکثر موارد، پزشک باید آزمایش‌های بیشتری انجام دهد. در مردان، پزشک معمولا آزمایش را با آزمایش اسپرم شروع می‌کند. پزشک تعداد، شکل و حرکت اسپرم را بررسی می‌کند. گاهی نیز پزشک سطح هورمون‌های مرد را بررسی می‌کند. ممکن است پزشک آزمایش‌های چندین آزمایش بیوپسی (نمونه برداری) آندومتر برای بررسی پوشش داخلی رحم زن تجویز کند تا ببیند که آیا تخمک گذاری هر ماه انجام می‌شود یا خیر.

هیستروسالپنگوگرافی

هیستروسالپنگوگرافی یا عکس رنگی رحم شامل تهیه عکس رادیوگرافی از اندام تناسلی است. پزشک یک ماده رنگی یا محلول نمک و هوا را به دهانه رحم تزریق می‌کند و این ماده از طریق لوله‌های فالوپ به تمام قسمت‌ها می‌رود. با این روش پزشک می‌تواند وجود انسداد در لوله‌ها را تشخیص دهد.

لاپاراسکوپی

در لاپاراسکوپی، پزشک یک لاپاراسکوپ (لوله‌ای باریک که دوربین کوچکی به آن متصل است) را از طریق یک شکاف کوچک در نزدیکی ناف قرار می‌دهد. این کار باعث می‌شود که پزشک قسمت خارجی رحم، تخمدان و لوله‌ رحم را مشاهده کرده و هر گونه رشد غیر طبیعی در آنجا را پیدا کند. همچنین پزشک می‌تواند انسداد احتمالی موجود در لوله‌های رحم را تشخیص دهد.

درمان نازایی در زنان


پزشک با توجه به موارد زیر روش‌های خاصی را برای درمان نازایی در زنان توصیه می‌کند. این موارد عبارتند از:

  • نتایج آزمایش‌ها
  • مدت زمان تلاش زوجین برای باردار شدن
  • سن زوجین
  • سلامت کلی زوجین
  • اولویت‌های زن و مرد

در زنان، رفع برخی از مشکلات فیزیکی نیاز به جراحی دارد. برای درمان مشکل تخمک گذاری نیز از برخی داروهای باروری استفاده می‌شود.

داروها

برخی از داروهای رایج برای درمان نازایی در زنان عبارتند از:

  • کلومیفن سیترات (کلومید): کلومیفن سیترات با تاثیر بر روی غده هیپوفیز باعث تخمک گذاری می‌شود. کلومیفن سیترات معمولا در زنانی استفاده می‌شود که به سندرم تخمدان پلی کیستیک یا دیگر مشکلات تخمک گذاری مبتلا هستند. کلومیفن سیترات دارویی خوراکی است.
  • گونادوتروپین یائسگی انسانی (رپرونکس، پرگونال): گونادوتروپین یائسگی انسانی معمولا برای زنانی استفاده می‌شود که در اثر مشکلات غذه هیپوفیز، به عدم تخمک گذاری مبتلا هستند. گونادوتروپین یائسگی انسانی مستقیما بر روی تخمدان‌ها تاثیر گذاشته و باعث تحریک تخمک گذاری می‌شود. گنادوتروپین یائسگی انسانی یک داروی تزریقی است.
  • هورمون تحریک کننده فولیکول یا FSH (گونال اف، فولیستیم): هورمون تحریک کننده‌ی فولیکول مانند گونادوتروپین یائسگی انسانی عمل می‌کند. هورمون تحریک کننده فولیکول باعث می‌شود که تخمدان‌ها عمل تخمک گذاری را آغاز کنند. هورمون تحریک کننده فولیکول معمولا به صورت تزریقی است.
  • آنالوگ هورمون آزادکننده گونادوتروپین: آنالوگ‌های هورمون آزادکننده گونادوتروپین معمولا برای زنانی استفاده می‌شود که تخمک گذاری منظم ماهانه ندارند. زنانی که تخمک گذاری در آنها قبل از آماده شدن تخم انجام می‌شود نیز می‌توانند آنالوگ‌های هورمون آزاد کننده گونادوتروپین را مصرف کنند. آنالوگ‌های هورمون آزاد کننده گونادوتروپین با تاثیر گذاری بر روی غده هیپوفیز، باعث تغییر زمان تخمک گذاری می‌شوند. آنالوگ‌های هورمون آزاد کننده گونادوتروپین معمولا به صورت تجویزی یا به صورت اسپری بینی هستند.
  • متفورمین (گلوکوفاژ): پزشکان داروی متفورمین را برای زنانی تجویز می‌کنند که مقاومت به انسولین داشته و یا به سندرم تخمدان پلی کیستیک مبتلا هستند. متفورمین باعث کاهش سطح هورمون مردانه در چنین زنانی می‌شود. کاهش سطح هورمون مردانه به تخمک گذاری کمک می‌کند. گاهی از کلومیفن سیترات یا هورمون تحریک کننده فولیکول نیز همراه با متفورمین استفاده می‌شود. متفورمین دارویی خوراکی است.
  • بروموکریپتین (پارلودل): بروموکریپتین برای زنانی تجویز می‌شود که مشکل تخمک گذاری آنها ناشی از بالا بودن سطح پرولاکتین است. پرولاکتین هورمونی است که باعث تولید شیر می‌شود.

روش‌های جراحی

جراحی‌های مورد استفاده برای درمان نازایی در زنان شامل اندومتریوز، درمان لوله‌های رحم، یا برداشتن زخم‌ها یا رفع چسبندگی‌های رحم یا حفره شکمی است.

تلقیح داخل رحمی

تلقیح داخل رحمی یا IUI یکی از روش‌های درمان نازایی در زنان است که معمولا تلقیح مصنوعی نیز نامیده می‌شود. در این روش، اسپرم آماده شده به زن تزریق می‌شود. گاهی قبل از انجام تلقیح داخل رحمی، زن نیز با داروهایی که باعث تخمک گذاری می‌شوند تحت درمان قرار می‌گیرد.

لقاح در خارج از بدن (آی‌وی‌اف)

آی وی اف به معنی لقاح در خارج از بدن است. لقاح خارج از بدن معمولا زمانی استفاده می‌شود که لوله‌های رحم زن مسدود شده باشند یا زمانی که اسپرم تولید شده توسط بدن مرد بسیار کم است. پزشکان زن را توسط دارویی که باعث تحریک تخمدان و تولید تخم‌های بیشتر می‌شود درمان می‌کنند. زمانی که تخم‌ها آماده شدند، از رحم در آورده شده و برای باروری در آزمایشگاه در کنار اسپرم مرد در ظرفی قرار داده می‌شوند. پس از 3 تا 5 روز، جنین سالم در رحم زن کاشته می‌شود.

درمان ناباروری مردان


پزشکان معمولا برای درمان ناباروری مردان از روش‌های زیر استفاده می‌کنند:

  • مشکلات جنسی: پزشکان به مرد کمک می‌کند تا با ناتوانی جنسی یا انزال زودرس مقابله کنند. در این موارد معمولا از رفتار درمانی و دارو استفاده می‌شود.
  • اسپرم بسیار کم: گاهی جراحی مشکل کم بودن اسپرم را رفع می‌کند. در برخی موارد، پزشک با انجام جراحی، مستقیما اسپرم را از دستگاه تناسلی مرد برمی‌دارد. مصرف آنتی بیوتیک نیز برای درمان عفونت‌هایی که باعث کاهش تعداد اسپرم می‌شوند مناسب است.
  • حرکت اسپرم: گاهی به دلیل یک انسداد در دستگاه تناسلی مرد، سمن هیچ اسپرمی ندارد. در برخی موارد، جراحی مشکل را رفع می‌کند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *