زایمان زودرس؛ علت، علائم ، درمان و جلوگیری

زمانیکه زایمان پیش از هفته ۳۷ حاملگی اتفاق می‌افتد و دراین زمان انقباضات رحمی به صورت زودرس آغاز می‌شود و منجر به بازشدن دهانه رحم می‌گردد وسر انجام خروج جنین صورت می‌پذیرد را زایمان زودرس گویند. یک بارداری فول ترم باید حدود 40 هفته طول بکشد.

اگر انقباضات رحمی زودرس شما منجر به زایمان زودرس شود، نوزاد شما زودتر از موعد متولد خواهد شد. هرچه زایمان زودرس نوزاد شما زودتر رخ دهد، خطر بیشتری سلامتی کودک شما را تهدید می‌کند. بسیاری از نوزادان نارس (preemies) نیاز به مراقبت ویژه در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان دارند. نوزادان نارس همچنین ممکن است از اختلالات روحی و جسمی دراز مدت برخوردار باشند.

در حالی که علت خاص زایمان زودرس مشخص نیست، برخی از عوامل خطر احتمال شانس ابتلا به زایمان را بالا می‌برند. اما زایمان زودرس همچنین ممکن است در زنان باردار بدون وجود هیچ گونه فاکتور خطر شناخته شده‌ای رخ دهد. با این حال، دانستن اینکه آیا شما در معرض خطر زایمان زودرس هستید یا خیر و چگونه می‌توانید از آن جلوگیری کنید، ایده خوبی است.

اگر علائم یا نشانه‌های زایمان زودرس در شما به وجود آمد، به ویژه اگر خونریزی واژینال همراه با انقباض ماهیچه‌های شکمی یا درد داشتید، با پزشک  متخصص زنان و زایمان  تماس بگیرید. در مورد اشتباه گرفتن درد کاذب زایمان برای این هشدارهای واقعی نگران نباشید. اگر این یک هشدار نادرست باشد، همه خوشحال خواهند شد. بسته به شرایط، شما ممکن است نیاز به مراقبت‌های پزشکی فوری داشته باشید.

اگر در حین زایمان زودرس هستید، شخص ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی شما، خطرات و مزایای تلاش برای متوقف کردن زایمان را به شما توضیح می‌دهد. به خاطر داشته باشید که گاهی اوقات زایمان زودرس متوقف می‌شود.

جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با شماره‌هایمتخصص زنان و زایمان تماس بگیرید.

عوامل خطر


بسیاری از عوامل با افزایش خطر ابتلا به زایمان زودرس همراه است:

  • تجربه قبلی زایمان یا تولد زودرس، به ویژه در بارداری اخیر یا در بیش از یک بارداری پیشین
  • دوقلو، سه قلو یا چند قلو باردار بودن
  • مشکلات خاصی رحم، سرویکس یا مشکلات مربوط به جفت
  • سیگار کشیدن
  • برخی از عفونت‌ها، به ویژه در دستگاه تناسلی
  • برخی از شرایط مزمن مانند فشار خون بالا و دیابت
  • داشتن وزن کم یا اضافه وزن قبل از بارداری، یا افزایش وزن یا کاهش وزن بیش از حد در دوران بارداری
  • حوادث زندگی استرس‌زا
  • کمبود گلبول قرمز (کم خونی)، به خصوص در دوران اولیه بارداری
  • مایع آمنیوتیک بیش از حد (polyhydramnios)
  • عوارض بارداری، مانند پره اکلامپسی
  • خونریزی واژینال در دوران بارداری
  • وجود یک نقص مادرزادی جنین
  • عدم مراقبت‌های دوران بارداری یا کم بودن این مراقبت‌ها
  • فاصله زمانی کمتر از شش ماه از آخرین حاملگی

همچنین کوتاه بودن طول سرویکس یا حضور فیبرونکتین جنین ( ماده‌ای که مانند چسب بین کیسه جنین و پوشش رحم عمل می‌کند) در ترشحات واژن، به افزایش خطر ابتلا به زایمان زودرس مرتبط است.

علائم


برای برخی از زنان علائم و نشانه‌های زایمان زودرس، بی‌تردید وجود دارند. برای برخی دیگر، این علائم خفیف‌تر هستند. در دوران بارداری، در مورد موارد زیر مراقبت باشید:

  • انقباضات منظم یا مکرر دردناك، احساس سفتی در شکم
  • کمردرد کسالت‌آور کم و ثابت
  • احساس فشار در لگن یا قسمت پایین شکم
  • انقباض عضلانی خفیف شکمی
  • اسهال
  • خونریزی یا لکه بینی واژن
  • ترشحات آبدار واژن (پاره شدن کیسه آب)، به صورت یک جریان روان یا قطره قطره
  • هرگونه تغییر ترشحات واژن

عوارض


زایمان زودرس می‌تواند منجر به تولد نوزاد نارس شود. این عارضه می‌تواند برخی نگرانی‌های بهداشتی مانند وزن کم هنگام تولد، مشکلات تنفسی، اندام‌های تکامل نیافته و مشکلات بینایی را ایجاد کند. کودکانی که نارس متولد شده‌اند همچنین در معرض ریسک بالاتری از اختلالات یادگیری و مشکلات رفتاری هستند.

تشخیص


برای تشخیص زایمان زودرس، دکتر علائم و نشانه‌های بیمار را ثبت می‌کند. اگر او به طور انقباضات منظم، دردناک را تجربه کند و اگر قبل از هفته 37 بارداری دهانه رحم شروع به نرم، نازک و باز شدن کرده باشد، احتمال زایمان زودرس برای او تشخیص داده خواهد شد.

آزمایشات و روش‌های تشخیص زایمان زودرس عبارتند از:

  • آزمایش لگن. شخص ارائه دهنده خدمات بهداشتی ممکن است سفتی و حساسیت رحم بیمار و سایز و موقعیت کودک را ارزیابی کند. پزشک همچنین ممکن است معاینه لگن را انجام دهد تا مشخص شود که آیا دهانه رحم بیمار شروع به باز شدن می‌کند یا خیر و بررسی می‌کند که کیسه آب او پاره نشده باشد و جفت دهانه رحم را نپوشانده باشد (مشکل جفت سرراهی یا پایین بودن جفت).
  • سونوگرافی. سونوگرافی ممکن است برای اندازه‌گیری طول دهانه رحم بیمار و تعیین اندازه، سن، وزن و موقعیت نوزاد در رحم، انجام گیرد. ممکن است نیاز باشد بیمار برای یک مدت زمان خاص تحت نظر قرار گیرد و سپس یک سونوگرافی دیگر برای اندازه‌گیری تغییرات در دهانه رحم، از جمله طول دهانه رحم روی بیمار انجام می‌شود.
  • نظارت بر رحم. شخص ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی ممکن است از تحت نظر گرفتن رحم برای اندازه‌گیری مدت زمان و فاصله انقباضات بیمار استفاده کند.
  • تست‌های آزمایشگاهی. ممکن است پزشک یک سواب واژینال از بیمار انجام دهد تا وجود برخی از عفونت‌ها و فیبرنکتین جنین (ماده‌ای که به عنوان یک چسب بین کیسه جنین و پوشش رحم عمل می‌کند و در هنگام زایمان تخلیه شود)، را بررسی کند. با این حال، این آزمون به اندازه کافی قابل اعتماد نیست که برای ارزیابی خطر زایمان زودرس به تنهایی مورد استفاده قرار گیرد.
  • بلوغ آمینوسنتز. شخص ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی می‌تواند روشی را پیشنهاد کند که در آن مایع آمنیوتیک از رحم (آمینوسنتز) برداشته شود تا بلوغ ریه کودک را تعیین کند. این روش همچنین می‌تواند برای تشخیص عفونت در مایعات آمنیوتیک استفاده شود.

درمان


اگر بیمار در زمانی قبل از هفته 34 بارداری‌اش باشد و در حال زایمان زودرس باشد، پزشک ممکن است بستری شدن بیمار را پیشنهاد کند. علاوه بر این، پزشک ممکن است به بیمار داروهایی بدهد که به طور موقت انقباضات زودرس را متوقف کند به طوری که بتوان داروها را تا بالغ شدن ریه‌های کودک به بیمار داد. هنگامی که بیمار در حال زایمان زودرس است، هیچ دارو یا روش جراحی برای توقف زایمان زودرس وجود ندارد. با این حال، پزشک ممکن است داروهای زیر را توصیه کند:

کورتیکواستروئیدها

اگر بیمار بین هفته‌های 24 و 34 بارداری باشد، پزشک ممکن است تزریق استروئیدهای قوی را توصیه کند تا سرعت بلوغ ریه کودک او را افزایش دهد. همچنین ممکن است شروع استفاده از کورتیکواستروئیدها از هفته بیست و پنجم بارداری توصیه شود، اگر ریسک زایمان زودرس در تا 7 روز برای بیمار وجود داشته باشد. علاوه بر این، اگر بیمار بین هفته‌های 34 و 36 و 6 روز از بارداری باشد و در معرض ریسک زایمان زودرس تا 7 روز قرار داشته باشد و قبلا این دارو را دریافت نکرده باشد، کورتیکواستروئیدها ممکن است برای او توصیه شوند. در صورتی که بیمار در کمتر از هفته 34ام بارداری قرار داشته باشد، در معرض ریسک زایمان زودرس در طی 7 روز قرار داشته باشد و از دوره قبلی دریافت تزریق کورتیکواستروئیدها به او بیش از 14 روز گذشته باشد، ممکن است یک دوره تکرار کورتیکواستروئیدها برای بیمار تجویز شود.

سولفات منیزیم

پزشک ممکن است سولفات منیزیم را در صورتی که بیمار در معرض خطر زایمان بین هفته‌های 24 و 32 بارداری باشد، تجویز کند. برخی تحقیقات نشان داده‌اند که استفاده از این دارو ممکن است خطر ابتلا به نوع خاصی از آسیب مغزی (فلج مغزی) را برای نوزادانی که قبل از 32 هفته بارداری متولد شده‌اند، کاهش دهد

داروهایی تحت عنوان توکولیتیکس (tocolytics)

پزشک ممکن است برای بیمار دارویی به نام توکولیتیک تجویز کند تا به طور موقت انقباضات رحمی او را متوقف کند. این داروها بیش از دو روز زایمان زودرس زن را متوقف نخواهند کرد، زیرا آنها علت اصلی زایمان زودرس را از بین نمی‌برند.

سرکلاژ دهانه رحم

برای برخی از زنان، یک روش جراحی معروف به سرکلاژ دهانه رحم می‌تواند به زنانی که به دلیل دهانه رحم کوچک به زایمان زودرس مبتلا می‌شوند، کمک کند. در طی این روش، دهانه رحم با بخیه‌های قوی بسته می‌شود. به طور معمول، در طی هفته 36 حاملگی، این بخیه‌ها از بین می‌روند. در صورت لزوم می‌توان بخیه‌ها را قبل از این زمان حذف کرد.

اگر بیمار کمتر از 24 هفته باردار باشد، سابقه تولد نوزاد نارس داشته باشد و یک سونوگرافی نشان دهد که دهانه رحم او باز شده‌ است یا طول دهانه او کمتر از 25 میلی‌متر است، ممکن است سرکلاژ سرویکال برای او تجویز شود.

پیشگیری


اگر فرد در شرایطی نباشد که از زایمان زودرس جلوگیری کند، باز هم کارهای زیادی وجود دارد که او می‌تواند برای رسیدن به تجربه یک بارداری سالم فول ترم انجام دهد. از جمله این کارها عبارتند از:

  • انجام مراقبت‌های منظم قبل از زایمان
  • رژیم غذایی سالم. در دوران بارداری، مادر نیاز به اسید فولیک، کلسیم، آهن و دیگر مواد مغذی ضروری دارد. ویتامین روزانه پیش از زایمان (که به طور ایده آل چند ماه قبل از حاملگی شروع می‌شود) می‌تواند به پر کردن هر شکافی کمک کند.
  • مصرف داروهای پیشگیرانه. اگر مادر سابقه زایمان زودرس داشته باشد، پزشک می‌تواند ، شوت‌های هفتگی از هورمون پروژسترون که هیدروکسی پروژسترون کاپروت (Makena) نامیده می‌شود را در طول سه ماهه دوم تجویز کند. به علاوه، پزشک ممکن است پروژسترون داخل واژن را به عنوان یک اقدام پیشگیرانه در برابر زایمان زودرس ارائه دهد.
  • محدود کردن فعالیت‌های جسمی خاص. اگر بیمار در معرض خطر زایمان زودرس یا علائم یا نشانه‌های زایمان زودرس باشد، پزشک ممکن است اجتناب از بلند کردن اجسام سنگین یا سر پا بودن به مدت طولانی را به بیمار توصیه کند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *