تست آمنیوسنتز(آمینوسنتز) برای ارزیابی سلامت جنین

آمینوسنتز ( که به آن آمینو نیز گفته می‌شود ) یکی از آزمایشاتی است که برای انجام آن، پزشک مایع آمنیوتیک اطراف جنین را در رحم مورد بررسی قرار می‌دهد. این مایع به منظور ارزیابی وضعیت سلامت جنین و هرگونه بیماری احتمالی مورد آزمایش قرار می‌گیرد. این آزمایش در دوران بارداری و قبل از تولد نوزاد انجام می‌شود و یکی از آزمایشات تشخیصی است. بنابراین اطلاعات جامعی را در خصوص سلامت جنین در اختیار پزشک قرار می‌دهد. اگر نتایج آزمایش غربالگری طبیعی نباشد دستور انجام تست آمینو را صادر می‌کند. تقریباً در اکثر موارد نتایج تست آمینو صحیح و معتبر هستند.

معمولا زمانی پزشک درخواست انجام تست ژنتیک آمینوسنتز را می‌دهد که نتایج آزمایش تاثیر قابل توجهی بر مدیریت بارداری بگذارد. در نهایت، تصمیم نهایی برای انجام تست آمینوسنتز به بیمار بستگی دارد. متخصص زنان و زایمان می‌تواند به بیمار برای ارزیابی همه عوامل موثر در تصمیم‌گیری کمک کند و اطلاعات مفیدی را در این خصوص در اختیار بیمار قرار دهد. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص زنان و زایمان تماس بگیرید.

متقاضی تست آمینوسنتز


در موارد زیر ریسک داشتن نوزادی با اختلالات ژنتیکی افزایش می‌یابد:

  • در مواردی که سن مادر ۳۵ یا بالاتر از آن است، در مواردی که سن مادر بالا باشد احتمال داشتن نوزادی که اختلالات کروموزومی مانند سندروم داون دارند، افزایش می‌یابد.
  • در برخی موارد که مادر فرزندی با نقص مادرزادی دارد یا در بارداری قبلی‌اش، جنین اختلال ژنتیکی داشته است اگر مادر در بارداری قبلی‌اش با این مشکل مواجه بوده باشد ریسک داشتن یک نوزاد دیگر با نقص مادرزادی افزایش می‌یابد.
  • در مواردی که سابقه اختلالات ژنتیکی در خانواده مادر وجود داشته باشد. اگر والدین یا یکی از اعضای خانواده آنها با اختلالات ژنتیکی مانند فیبروزسیستیک، سندروم ایکس شکننده، کم‌خونی داسی شکل، بیماری تالاسمی روبرو باشد درخواست برای انجام تست آمینو به منظور اطمینان از سلامت نوزاد توسط والدین درخواست می‌شود. مادر می‌تواند قبل از بارداری و در اوایل بارداری آزمایشات غربالگری را به منظور اطمینان از بیماری‌های ژنتیکی انجام دهد. اگر بیمار حامل یکی از بیماری‌های ژنتیکی باشد که می‌تواند نوزاد را مبتلا کند. پزشک درخواست انجام آزمایش خون ‌یا بزاق دهان را می‌دهد. حامل بودن مادر به این معناست که مادر بیمار نیست اما دارای یک ژن تغییریافته است که می‌تواند آن را به کودکش منتقل کند. اگر والدین حامل یک بیماری مشترک باشند ریسک انتقال آن به کودک افزایش می‌یابد.
  • در مواردی که نتایج تست غربالگری طبیعی است. در مواردی که مادر تست غربالگری انجام داده است و نتایج آن به طور قطع وجود بیماری‌های ژنتیکی را تایید نکرده است، هیچ خطری برای مادر و جنین وجود ندارد. آزمایشات تشخیصی مانند تست آمینو می‌توانند بیماری‌های مختلف را تشخیص دهند. در مواردی که نتایج تست‌های غربالگری مانند غربالگری سه ماهه اول یا تست سل‌فری، غیرطبیعی باشد پزشک درخواست انجام یک تست تشخیصی مانند تست آمینو را می‌دهد.

کاربردهای تست آمینوسنتز


همه مادران باردار می‌توانند تست‌های قبل از تولد مانند تست آمینو را انجام دهند. اگر جنین در معرض ابتلا به یکی از بیماری‌های زیر قرار داشته باشد پزشک درخواست انجام تست آمینو را می‌دهد:

نقص‌های مادرزادی

این اختلالات در هنگام تولد قابل مشاهده هستند. نقص مادرزادی، ظاهر یا عملکرد یک یا چند بخش از اعضای بدن را تغییر می‌دهد. نقص‌های مادرزادی می‌توانند باعث بروز مشکل در وضعیت کلی سلامت، نحوه تکامل و رشد نوزاد، یا نحوه عملکرد نوزاد شوند. پزشک می‌تواند از تست آمینو برای تشخیص برخی از بیماری‌های ویژه مانند نقص‌های لوله عصبی مغز و نخاع ( اختلال لوله عصبی ) استفاده کند. اسپینا بیفیدا و آنانسفالی نمونه‌هایی از نقص لوله عصبی هستند. تست آمینو وجود همه نقص‌های مادرزادی را مورد بررسی قرار نمی‌دهد. به عنوان مثال در این تست وجود برخی از مشکلات قلبی یا نقص‌های مادرزادی دهان و لب جنین که شکاف لب و کام نامیده می‌شوند بررسی نمی‌شود برخی از نقص‌های مادرزادی جنبه ژنتیکی دارند و به علت تغییرات ژنی ایجاد می‌شوند.

ژنتیک و اختلالات کروموزومی

این اختلالات به علت تغییراتی که در ژن‌ها و کروموزوم‌ها ایجاد می‌شود بروز می‌کند. ژن، بخشی از سلول‌های بدن است که حاوی اطلاعات مربوط به نحوه رشد و عملکرد بدن است. کروموزوم نیز به ساختاری درون سلول گفته می‌شود که حاوی ژن‌های مختلفی هستند. اختلالات ژنتیکی شامل فیبروزسیستیک (CF)، بیماری کم خونی داسی شکل و بیماری‌های قلبی است. سندروم داون یکی از اختلالات شایع کروموزومی است. گاهی اوقات این اختلالات از والدین به جنین منتقل می‌شوند و در برخی موارد جنبه ژنتیکی ندارند. اگر جنین در معرض ریسک ابتلا به این بیماری‌ها قرار داشته باشد باید مادر در هفته ۱۵ تا ۲۰ بارداری تست آمینو را انجام دهد. انجام دادن این تست قبل از هفته ۱۵ توصیه نمی‌شود زیرا در این بازه زمانی ریسک سقط جنین و سایر مشکلات افزایش می‌یابد.

در سایر مراحل بارداری، مادر می‌تواند به منظور بررسی موارد زیر تست آمینو را انجام دهد:

بررسی رشد ریه جنین (که تکامل ریه در دوران جنینی نام دارد)

گاهی اوقات پزشک به منظور بررسی مایع آمینوتیک جنین و تشخیص تکامل رشد ریه‌ها دستور انجام این تست را می‌دهد. این نوع تست فقط زمانی انجام می‌شود که مادر بخواهد به منظور جلوگیری از عوارض بارداری، زایمان قبل از موعد داشته باشد. در این حالت باید در هفته‌های ۳۲ تا ۳۹ بارداری این تست انجام شود.

بررسی عفونت‌ها و سایر مشکلات جنین

به عنوان مثال، اگر جنین در معرض خطر بیماری Rh ( عدم سازگاری خون مادر و جنین ) قرار داشته باشد، پزشک برای بررسی کم‌خونی انجام تست آمینو را تجویز می‌کند. بیماری Rh یک نوع کم‌خونی خطرناک است که اگر در دوران بارداری درمان شود قابل پیشگیری است. آسمی به وضعیتی گفته می‌شود که در بدن فرد به اندازه کافی گلبول‌های قرمز وجود ندارد که اکسیژن را به سایر نقاط بدن برسانند.

خطره پلی‌آمینوس

پلی‌آمینوس به وضعیتی گفته می‌شود که مقدار مایع آمنیوتیک بیمار بسیار زیاد است. مایع آمنیوتیک، مایعی است که در رحم اطراف جنین را احاطه کرده است. پلی‌آمینوس می‌تواند ریسک عوارض بارداری مانند زایمان زودرس ( زایمان قبل از هفته ۳۷ بارداری ) را افزایش دهد. پزشک می‌تواند مایع اضافی درون رحم را تخلیه کند.

نحوه انجام تست آمینوسنتز


در این بخش نحوه انجام تست آمینوسنتز را بررسی می‌کنیم:
بیمار روی میز معاینه دراز می‌کشد و پزشک شکم بیمار را با لایه نازکی از ژل می‌پوشاند. پزشک دستگاه سونوگرافی را روی شکم بیمار می‌چرخاند تا جنین و جفت را پیدا کند. جفت درون رحم مادر رشد می‌کند و از طریق بند ناف اکسیژن و مواد غذایی را به جنین می‌رساند. در سونوگرافی برای مشاهده تصویر جنین در داخل رحم از امواج صدا و صفحه کامپیوتر استفاده می‌شود. پزشک برای تمیز کردن شکم بیمار از یک مایع آنتی‌باکتریال استفاده می‌کند که میکروب‌های روی پوست را از بین می‌برد. سپس به کمک سونوگرافی یک سوزن نازک را از طریق شکم و رحم بیمار وارد کیسه آمینوتیک می‌کند. کیسه آمنیوتیک، کیسه‌ای است که از جنین در حال رشد محافظت می‌کند و حاوی مایع آمنیوتیک است. پزشکی توسط سوزن مقدار کمی از مایع آمنیوتیک را خارج می‌کند. مایع آمنیوتیک حاوی سلول‌های جنین است. پس از جمع‌آوری نمونه مایع آمنیوتیک، پزشک از سونوگرافی برای بررسی وضعیت ضربان قلب جنین استفاده می‌کند. در مرحله بعد، نمونه مایع آمنیوتیک به آزمایشگاه فرستاده می‌شود و سلول‌های جنین از مایع آمنیوتیک جدا می‌شوند. این سلول‌ها حدود ۱۰ تا ۱۲ روز در آزمایشگاه رشد می‌کنند سپس به لحاظ وجود نقایص مادرزادی و اختلالات ژنتیکی مورد بررسی قرار می‌گیرند. در آزمایشگاه مایع آمنیوتیک به لحاظ پروتئین‌هایی مانند آلفافیتوپروتئین ( که AFP نیز نامیده می‌شوند ) مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. در مواردی که اختلال لوله عصبی وجود دارد سطح این پروتئین بالا است. معمولا نتایج این آزمایش طی مدت دو هفته حاضر می‌شود.

خطرات تست آمینوتیک


عوارض شدید آمینو، نادر می‌باشد. اکثر زنان در هنگام نمونه‌گیری درد خفیفی را احساس می‌کنند و وقتی که سوزن وارد پوست آنها می‌شود و هنگام بیرون کشیدن سرنگ حاوی مایع آمنیوتیک سوزش و درد کمی را احساس می‌کنند. در برخی موارد، پزشک پس از جمع‌آوری نمونه به بیمار دستور می‌دهد استراحت کند و به مدت یک یا دو روز از داشتن فعالیت جسمانی و روابط جنسی خودداری کند.

احتمال بروز برخی مشکلات پس از نمونه‌گیری وجود دارد که عبارتند از:

  • سقط جنین
  • عفونت رحم
  • نشست مایع آمینوتیک، درد، و احساس تیر کشیدن موضع
  • انتقال عفونت به جنین اگر مادر دچار عفونت‌هایی نظیر HIV یا بیماری توکسوپلاسموزیس باشد احتمال انتقال آن در هنگام جمع‌آوری نمونه مایع آمینوتیک وجود دارد. ویروس HIV عامل ایجادکننده بیماری ایدز است. توکسوپلاسموزیس عفونتی است که به علت خوردن گوشت نیم‌پز یا دست زدن به مدفوع گربه آلوده ایجاد می‌شود.
  • مشکلات Rh. انجام تست آمینو می‌تواند باعث مخلوط شدن خون مادر و جنین شود. اگر Rh خون مادر منفی باشد و Rh خون جنین مثبت باشد، باید بعد از انجام این تست برای حفظ سلامت جنین به مادر اینمونوگلوبین Rh تزریق می‌شود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *